skip to content

Rekenen, formules en warmtepomp feiten

Warmtepomp: rekenen, formules en feiten

 

Op deze pagina:

Warmtepomp-installatie

Financieel SPF-omslagpunt warmtepomp t.o.v. aardgas berekenen.

Uitgangspunt:


Gemiddelde gasprijs in 2020 per m³: € 0,75**
Gemiddelde stroomprijs in 2020 per kWh: €0,20**

**Of gebruik uw eigen prijs voor de berekening.

 

Met het 'SPF-omslagpunt' bedoelen we in dit geval: bij welk rendement is een warmtepomp met betrekking tot energiekosten net zo duur als aardgas?

De redenering:

In 1 m³ Gronings aardgas zit op bovenwaarde 35,17 MJ; dit is gelijk aan 9,76 kWh
Een hr-ketel verliest 10% hiervan; netto is dus 8,8 kWh over voor afgifte verwarming.

1 kWh elektra voor de consument is € 0,20 **
1 m³ aardgas voor de consument is € 0,75**

Voor € 0,75 heb je dus 8,8 kWh afgegeven energie bij aardgas.
Wil je die 8,8 kWh puur elektrisch doen, dan kost dat 8,8 x 0,20 = € 1,76
Een warmtepomp haalt een groot gedeelte van de energie ‘gratis’ uit de omgeving

Als je 1,76 euro deelt door 0,75 euro, kom je aan 2,34!  Dat is het FINANCIEEL SPF-omslagpunt.

Dus bij een SPF van 2,34 is aardgas in verbruikskosten energie net zo duur als stroom voor een warmtepomp.
Als het SPF van de warmtepomp hoger is dan 2,4, dan wordt de warmtepomp dus goedkoper in energieverbruik dan een HR-ketel!!

Vraag en antwoord: **(reken eventueel met de prijs die u betaalt)

  • Wat zijn de energiekosten per kWh afgegeven energie bij een brine/water-warmtepomp met een SCOP van 5?
    1 kWh : 5 (COP) = 0,2 kWh verbruik x € 0,20 elektraprijs = € 0,04  
  • Wat zijn de energiekosten per kWh afgegeven energie bij een lucht/water-warmtepomp met een SCOP van 4?
    1 kWh : 4 (COP) = 0,25 kWh verbruik x € 0,20 elektra prijs = € 0,05
  • Wat zijn de energiekosten per kWh afgegeven energie bij een HR-ketel 107? 1m³ gas geeft dan netto 8,8 kWh af.   De prijs per m³ aardgas is € 0,75 De prijs voor 8,8 kWh is dus € 0,75. 1 kWh kost dan 0,75 : 8,8 = € 0,085

 

Het zgn. brutorendement van een warmtepomp COP / SCOP / SPF

De COP (Coëfficiënt Of Performance) geeft het rendement van de warmtepomp: de verhouding tussen de hoeveelheid energie die de warmtepomp afgeeft en de hoeveelheid energie die de warmtepomp opneemt (op het moment).


De SCOP, ook wel SPF genoemd, geeft deze coëfficiënt per kalenderjaar (4 seizoenen).


Bij een SPF/COP van 1 geeft de warmtepomp evenveel warmte af als die aan energie opmaakt.
Elektrische warmtepompen voor verwarming hebben vandaag de dag een COP tussen 3,5 en 5: het rendement ligt dus tussen 350 en 500 procent. De COP voor warmwater is lager (2 tot 3,5) omdat een hogere temperatuur vereist is (58 graden). Het rendement daarvoor is dus 200 tot 350 procent.

 

Netto rendement warmtepomp inclusief elektriciteitsverbruik

Warmtepompen gebruiken elektriciteit en Europees is gesteld dat elektriciteit maar een rendement heeft van 40 procent. Bij de productie van elektriciteit gaat 60 procent van de energie verloren, zo is bepaald. Dat verlaagt het totale rendement van warmtepompen in de theoretische bepaling.

Elektrische warmtepompen voor verwarming met een COP vanaf 2,7 overstijgen echter al het rendement van gasgestookte hr-ketels (107 procent).  

Immers: 2,7 (COP) maal 40 procent (rendement elektriciteitsproductie) is 108 procent rendement, wat dus hoger is dan het rendement van een HR-gasketel.

Een SPF voor verwarming van 4 tot 5 komt uit op 160 tot 200% rendement.

Een SPF voor tapwater van 2 tot 2,5 komt uit op 100- tot 140% rendement.

U vindt dit netto rendement terug in de certificaten die bij een warmtepomp energielabel behoren.

 

Energiekosten vergelijken voor een woning met een transmissie van 10 kW:

Uitgaande van bovenstaande bedragen per kWh.
 

Stel, je hebt een woning uit 2015 met een transmissie (100%) van 10 kW

Bij 100% inzet draait dit toestel (indicatie tabel) circa 1400 vollasturen per jaar voor verwarming.

Met andere woorden, voor verwarming is 1400 x 10 kW = 14.000 kWh afgegeven vermogen nodig.

Dan kost verwarming aan energie kosten:

Met een brine/water-warmtepomp (met een SPF van 5): 14.000 kWh x € 0,04 = € 560,- per jaar **
Met een lucht/water-warmtepomp (met een SPF van 4) 14.000 kWh x € 0,05 = € 700,- per jaar **
Met een HR 107 CV-ketel: 14.000 kWh x 0,085 = € 1190,-

Energiefeiten en formules:

  • Feiten:

1 kWh = 1 kW x 1 uur (= hoeveelheid energie)
1 kW = 1000 Watt = 1000 Joule/seconde = 1 kJoule/seconde (= vermogen)
1 kWh = 3600 kJ = 860 kcal (dus kJ : 3600 = kWh)
1 Watt = 1 Joule/seconde, dus dan geldt ook 1 Joule = 1 Watt.sec
ofwel 1 kJ = 1 kW·s
Gezien er 3600 seconden in een uur zitten: 3600 kJ = 1 kWh (= 3,6 MJ)

1 liter = 1 dm³ ofwel 1000 liter = 1 m³

 

Formules

Formule: q (in kJ) = m (in kg) x c (in kJ/kg.K) x Δt (in Kelvin)

q = Energie
m = massa
c = soortelijke warmte van het materiaal
Delta t = temperatuurverschil

Φ = Vermogen

  • Vermogen water: Φ = qv x Ƥw x cw x ∆t

Φ = Vermogen in kW
Qv = volumestroom in m³/s
ρw = soortelijke massa in kg/m³ (water 981…1000)
Cw = soortelijke warmte in kJ/(kg·K) (water 4,19…4,2)
∆t = temperatuurverschil (kelvin)
 

  • Vermogen lucht:  Φ = qv x Ƥw x cw x ∆t

Φ = Vermogen in kW
Qv = volumestroom in m³/s
ρl = soortelijke massa in kg/m³ (lucht 1,18…1,2)
Cl = soortelijke warmte in kJ/(kg.K) (lucht 1,006)
∆t = temperatuurverschil in kelvin
 

  • Snelheid in een leiding of kanaal:

V = Qv / A in m/s
A = oppervlak in m²
 

  • Oppervlak van ronde leiding of kanaal:

A = ¼ . π . d² (π = 3,14, ¼ π = 0,785)

  • Elektra 240 Volt

vermogen: P = U x I
P = Vermogen in Watt
U = spanning in Volt
I = stroom in Ampere

Spanning: U = I x R
U = spanning in Volt
I = stroom in Ampere
R = weerstand in Ohm

  • Driefasenspanning (400 Volt~)

Vermogen:

P = U x I x Wortel 3 x Cosinus Phi

Rendement warmtepomp:

Afgegeven vermogen (in kW) : toegevoegd vermogen (in kW) = COP

Daarnaast geldt: energie uit de bron + toegevoegde energie (compressor) = afgegeven energie

'Water flow' berekenen

Eerst wat gegevens;

c = Soortelijke warmte, deze is voor:
Bij water = c (Soortelijke warmte = 4190 J/kg.K
Bij water met 10% MPG (beveiligd tot -3,7°C) (Mono Propylene Glycol) c = 4041 J/kg.K
Bij water met 30% MPG (beveiligd tot -13,75°C) (Mono Propylene Glycol) c = 3796 J/kg.K
Bij water met 10% MEG (beveiligd tot -3,7°C) (Mono Ethylene Glycol) is c = 3939 J/kg·K
Bij water met 30% MEG (beveiligd tot -13,75°C) (Mono Ethylene Glycol) is c = 3591 J/kg.k

p = soortelijke massa; deze is voor water 998 kg/m³
Bij water met 10% MPG 1015 kg/m³
Bij water met 30% MPG 1038 kg/m³
Bij water met 10% MEG 1020 kg/m³
Bij water met 30% MEG 1053 kg/m³

 

Dan de formule:


flow berekenen

In deze formule stelt voor:
qv Volumestroom [m³/seconde]
Φ Vermogen [Watt]
ρ Soortelijke massa glycolwater 30% 1065 [kg/m3]
c Soortelijke warmte glycolwater 30% 3662 [Joule/(kg.K)]
Delta T (Temperatuur in [K] – Temperatuur uit [K])

Voorbeeldvraag:

Voor een warmtepomp met een afgegeven vermogen van 10 kW en een COP van 5 willen we een gesloten bron toepassen, gevuld met water, voorzien van 30% MPG Wat moet de flow van de bron zijn indien we willen draaien met een delta T van 4 °C?

Antwoord:

Energie uit de bron + toegevoegde energie (compressor) = afgegeven energie
Afgegeven vermogen (in kW) : toegevoegd vermogen (in kW) = COP

We gaan nu eerst het bronvermogen bepalen:

10 kW afgegeven: COP 5 (rendement) = toegevoegd vermogen 2 kW

Deze 2 kW komt uit het elektriciteitsnet, 10 kW minus deze 2 kW = 8 kW (8000 Watt), wat dus het bronvermogen is.

 

Nu gaan we de formule invullen:

............8000 Watt (Φ-vermogen)
qv = -------------------------------------------- = .... [m³/s]
...........3796 J/kg.k x 1038 kg/m³ x 4K

Dit wordt dus 8000 delen door 15760992 = 0,0005075 m³/s

x 3600 seconden geeft 1,827 m³/h flow over de bron!

 

Nu nog even de flow over het afgiftesysteem, bij een delta t van 5 °C en gewoon water:

...........10000 Watt (Φ-vermogen)
qv = -------------------------------------------- = 0,000478 [m³/s] = 1,72 m³/h
..........4190 J/kg.k x 998 kg/m³ x 5K

Leidingdiameter bepalen

Er bestaan voor leidingdiameters gestandaardiseerde maten zoals:
DN 20, DN 25, DN 32, DN 40, DN 50, enz.

DN staat voor nominale diameter.
De getallen staan voor de binnendiameter van de leiding in mm.

 

Om de diameter te kunnen berekenen, zijn er een flow en een gewenste stroomsnelheid nodig.
Stel dat we voor ons vermogen een flow van 2,7 m³/h nodig hebben (en een pomp die dit kan leveren)

 

Flow per seconde:  

forumle flow per seconde

We nemen in dit voorbeeld een snelheid van 1,5 m/s.  **

 

We willen dus in 1 seconde 7,5 · 10⁻⁴ m³ door een leiding van 1,5 m laten stromen.
De formule die we hiervoor gebruiken is:
formule leidingdiameter 2

V = Inhoud (m³)
A = Oppervlakte (m²) (  ) 
D = Diameter (m)
h = Lengte (m)

Door de formule om te zetten, kan de diameter meteen worden uitgerekend:

Leiding diameter 3
 

We komen dus uit op een leiding van DN 25 bij 1,5 m/sec snelheid.

 

Echter, de maximale adviessnelheid zegt dit:

    v = 0,5 m/sec. voor diameters ≤ DN20;
    v = 1,0 m/sec. voor diameters < DN100;
    v = 1,5 m/sec. voor diameters < DN150;
    v = 2,0 m/sec. voor diameters < DN150;


Als we dan het debiet van 2,7 m³/h opnieuw bekijken, volgt DN 32 bij een snelheid van 1,0 m/s.

Klik hier voor de praktische methode om de leidingdiameter te bepalen. 

Opgave: bereken de COP van onderstaande warmtepomp:

warmtepomp cop berekenen

Gegeven is dus (wat we in deze warmtepomp uitlezen van de meters):

Bronzijde: brine in temp = 8°C, brine uit = 3°C, dat geeft een delta T van 8°C - 3°C = 5°
De flow aan de bronzijde is 18,33 liter/minuut

Afgiftezijde: aanvoer = 38°C, retour = 33°C, dat geeft een delta T van 38°C - 33°C = 5°C
De flow aan de afgiftezijde is 22,1 liter/minuut

Verder is gegeven dat de bron is gevuld met water/glycol waarvan 30% MPG is en het afgiftesysteem gewoon water is.

 

De vraag is dus: wat is het COP van deze warmtepomp?
antwoord: Afgegeven vermogen (in kW) : toegevoegd vermogen (in kW) = COP

 

Antwoord:

Om de COP te berekenen, moeten we dus eerst de vermogens berekenen:

De formule die we hiervoor kennen is:

flow berekenen

In deze formule stelt voor:
qv Volumestroom [m³/seconde]
Φ Vermogen [Watt]
ρ Soortelijke massa [kg/m³]
c Soortelijke warmte [Joule/(kg.K)]
Delta T (Temperatuur in [K] – Temperatuur uit [K])

We zien dus dat de flow / volumestroom wordt gevraagd in m³ per seconde. We lezen in dit geval op de meter de flow af in liters per minuut. Om deze in de formule toe te passen, moeten we de flow dus eerst omrekenen:
We weten natuurlijk dat 1 liter gelijk is aan 1dm³, ofwel 1000 liter is 1 m³.

 

De bronzijde

We lezen aan de bronzijde een flow af van 18,33 liter per minuut.
Dat is dus gelijk aan (delen door 60 (seconden in een minuut)) 0,3055 liter per seconde
En dat is weer gelijk aan (delen door 1000 (liter in één m³)) 0,0003055 m³ per seconde

Verder is in de formule p nodig (soortelijke massa) en de c (soortelijke warmte)
Voor de bron weten we dat 30% MPG-glycol is toegevoegd aan het water. Dit geeft een
p van 1038 kg/m³ en c = 3796 J/kg.K (deze stonden eerder op deze pagina genoemd)

De delta T hadden we al uitgerekend; deze is 5 Kelvin

We kunnen de formule nu natuurlijk gaan invullen:

flow berekenen

Makkelijk is dan om de formule een beetje om te draaien. 
Als we hierboven bijvoorbeeld lezen: 2 = 8 : 4, dan weten we dat we dit kunnen verdraaien naar 4 x 2 = 8 (als voorbeeld).
De formule kunnen we dan dus zo invullen:
(Qv) x (p x c x Delta T) = vermogen
Met de gevonden getallen dus:
(0,0003055) x (1038 x 3796 x 5) = 6018,72 Watt is het bronvermogen
Ofwel 6018,72 : 1000 (watt in een kilowatt) = 6,018 kW

 

De afgiftezijde

We lezen aan de afgifte-zijde een flow af van 22,1 liter per minuut.
Dat is dus gelijk aan (delen door 60 (seconden in een minuut)) 0,368 liter per seconde
En dat is weer gelijk aan (delen door 1000 (liter in één m³)) 0,000368 m³ per seconde

Verder is in de formule p nodig (soortelijke massa) en de c (soortelijke warmte)
Voor het afgiftesysteem weten we dat geen glycol is toegevoegd aan het water. Dit geeft een
p van 998 kg/m³ en c = 4190 J/kg.K (deze stonden eerder op deze pagina genoemd)

De delta T hadden we al uitgerekend; deze is 5 Kelvin

We kunnen de formule nu natuurlijk gaan invullen:

flow berekenen

Makkelijk is het dan weer om de formule een beetje om te draaien. 
Als we hierboven bijvoorbeeld lezen: 2 = 8 : 4, dan weten we dat we dit kunnen verdraaien naar 4 x 2 = 8 (als voorbeeld).
De formule kunnen we dan dus zo invullen:
(Qv) x (p x c x Delta T) = vermogen
Met de gevonden getallen dus:
(0,000368) x (998 x 4190 x 5) = 7700 Watt is het afgegeven vermogen
Ofwel 7700 : 1000 (watt in een kilowatt) = 7,7 kW

We weten nu dus het bronvermogen en het afgegeven vermogen!

Dan komt:

  • Afgegeven vermogen (in kW) : toegevoegd vermogen (in kW) = COP
  • Energie uit de bron + toegevoegde energie (compressor) = afgegeven energie

Energie uit de bron 6,018 kW + toegevoegde energie = afgegeven energie 7,7 kW
De toegevoegde energie is dus: 7,7 kW - 6,018 kW = 1,682 kW

Het COP van de warmtepomp tijdens deze meting/momentopname is dus:
Afgegeven vermogen (in kW) : toegevoegd vermogen (in kW) = COP
7,7 kW : 1,682 kW = 4,57!

Het berekende cop (rendement 457%) op basis van afgegeven vermogen aan het verwarmingssysteem en opgenomen vermogen uit de bron is dus 4,57!

Twee COP-cijfers in één warmtepompmoment?

kwh meter tussen warmtepomp bereken cop

We breiden de bovenstaande situatie nu uit met een energiemeter (kWh-meter).

Op de energiemeter lezen we uit dat het toestel 1820 Watt verbruikt, ofwel 1,82 kW
Wat is nu de COP van dit toestel?

Afgegeven vermogen (in kW) : toegevoegd vermogen (in kW) = COP

7,7 kW : 1,82 kW = 4,23 !!   in plaats van 4,57 !

Hoe kan dit?

Normaal houden we rekening met: bronenergie + compressorenenergie = afgegeven energie
Maar naast de compressor zijn ook nog een regeling, een bronpomp en een afgiftepomp nodig die energie consumeren.
Als we die meewegen bij de berekening van het rendement, dan wordt het rendement dus iets lager.

In dit geval kunnen we stellen dat 1,820 kW werkelijk opgenomen uit het net minus het berekende opgenomen vermogen van 1,628 kW (verschil tussen afgiftevermogen en bronvermogen) = 0,192 kW, oftewel 192 Watt, het verbruik van de pompen + regeling samen is.

Noot: De energie van de circulatiepompen is in de technische specificatie van een warmtepompdocument meegewogen.

 

CO₂-uitstoot warmtepompinstallatie

Algemeen: elektrische warmtepompen voor woningen gebruiken natuurlijk elektriciteit. Maar de totale hoeveelheid energie die een warmtepomp gebruikt, is veel lager dan die van een gasgestookte hr-ketel. Daardoor is de CO₂-uitstoot van een warmtepomp slechts de helft van die van verwarming op gas. Een combiwarmtepomp die grijze stroom gebruikt, veroorzaakt jaarlijks zo'n 1.200 tot 1.600 kilogram CO2-uitstoot. Ter vergelijking: een gemiddeld huishouden met verwarming en warm water op gas stoot jaarlijks 2.800 kg CO2 uit. Een warmtepomp op groene stroom van wind of zon is natuurlijk nog duurzamer; immers, bij de opwekking van groene stroom is er geen CO2-uitstoot.

 

CO₂-emissiewaarde:

Uitstoot aardgas per m³ gas = 1,89 kg
Uitstoot bij grijze stroom per kWh = 0,649 kg
Uitstoot bij 100% groene stroom per kWh = 0 kg

 

Tabel energie-inhoud (calorische waarde)

Brandstof Energie-inhoud in MJ (en kWh)
aardgas (Slochteren) per m³ * 35,17 MJ (= 9,7 kWh) op bovenwaarde / gebruikmakend van condensatie-energie
,, 31,65 MJ (= 8,79 kWh) op onderwaarde
Propaan vloeibaar per liter* 25,3 MJ (= 7,02 kWh) bw
Propaan (gasvormig) per kg* 50,35 MJ (= 13,98 kWh) bw
Butaan per kg* 49,5 MJ (= 13,75 kWh) bw
LPG per liter* vloeibaar 27 MJ (= 7,5 kWh)
HBO I/II (Huis Brand Olie) per liter* 36 MJ (= 10,0 kWh)
Petroleum/haardolie per liter* 38 MJ (= 10,5 kWh)
Elektra per kWh 3,6 MJ (= 1 kWh)
Diesel (gewoon) per liter* 36 MJ (= 10 kWh)
Benzine (normaal) per liter* 32 MJ (= 8,8 kWh)
droog hout (0% vocht) per kg** 18 MJ (= 5 kWh)
door de buitenlucht gedroogd hout (35% vocht) per kg** 11 MJ (= 3,05 kWh)
nat hout (60% vocht) per kg**  6 MJ (= 1,6 kWh)
* Van deze stof zijn verschillende samenstellingen in omloop; in deze tabel wordt uitgegaan van de 'oude / normale' samenstelling.
** Hout is er natuurlijk in verschillende soorten. Dit zijn algemene rekenwaarden; de energie-inhoud per kg komt dicht bij elkaar in de buurt. Echter, door de 'dichtheid' van hout scheelt het in m³ natuurlijk wel meer.  (denk aan: één kilo lood is klein in volume, één kilo veren is groot in volume)

 

 KV en KVs waarde voor het kiezen van een klep.

 

Kv-waarde

 

  • Geleidingsvermogen klep noemen we Kv-waarde
  • Tegenovergestelde van weerstand
  • Geeft de hoeveelheid flow (debiet) van een volledig geopende regelklep aan waarbij een drukverschil van 100 kPa (1 bar) ontstaat.

Kvs-waarde

 

  • Speciaal geval van Kv-waarde
  • Geeft het debiet aan op een bepaalde klepstand en een drukverschil van 100 kPa (1 bar)
  • Waarde in [m³/h]
  • Temperatuur water: tussen 5°C en 40°C

 

De speciale situatie met een volledig open klep geeft de Kvs-waarde. De Kvs-waarde geeft het debiet aan in een regelklep bij een volledig open klep en een drukverschil van 1 bar over de klep.  Of wel de kvs-waarde is het aantal m³ water per uur dat door een volledig geopende regelafsluiter stroomt als over deze regelafsluiter een drukverschil van 1 bar staat.

 

Berekenen van de Kv(s)-waarde


De Kvs-waarde is een kengetal voor de capaciteit van de klep bij maximale opening en wordt bepaald door gemeten waarden volgens de norm IEC (DIN EN) 60534-2-1. De Kvs-waarde is een verhoudingsgetal, uitgedrukt in m³/h voor het medium water bij een temperatuur van 5-40 ˚C en een drukverschil van 1 bar.

Voor andere media dan water, drukken en temperaturen kan de Kv-waarde van het proces met behulp van berekeningsprogramma’s worden bepaald.

 

U kunt de globale Kv-waarde van een proces voor vloeistoffen berekenen met de volgende formule*: Kv =( = Q x √(sg / ∆p)). Omdat aan deze formule beperkingen zitten, is het aan te bevelen om voor het bepalen van de Kv-waarde een rekenprogramma van de leverancier te gebruiken. De benodigde maximale Kv-waarde dient op circa 80% van de klepopening te liggen. Voor elke doorlaat is er bij de maximale zitting een Kvs-waarde bepaald en zijn er diverse gereduceerde doorlaten mogelijk met lagere Kvs-waarden. 

 

KV waarde klep formule omrekenen water

 

Omrekenen Cv-waarde naar Kv-waarde


Ook de Cv(US)-waarde is een verhoudingsgetal voor water, maar dan uitgedrukt in gallons per minuut bij een drukverschil van 1 psi. In Europa rekenen we echter meestal met de Kv-waarde. Omrekenen gaat als volgt: Cv(US)=waarde = 1,17 x Kv-waarde en Kv-waarde = 0,86 x Cv(US)-waarde. Soms wordt ook verwezen naar de Cv(UK); de omrekening hiervan is Cv(UK) = Kv x 0,963. * Q = capaciteit in m³/h | sg. = soortelijk gewicht (water = 1 kg/dm³) | ∆p = drukverschil in bar 

 

Klepautoriteit, drukval kPa

De verhouding tussen de drukval over de volledig geopende regelklep en de
totale drukval van het circuit noemt me de klepautoriteit (N).

forumule klepautoriteit
waarin:
N = Klepautoriteit
P1 = Drukval over de volledig geopende klep
P2 = Drukval over de rest van het circuit

 

Mengklep

(Mengklep)

Verdeelklep

(verdeelklep)

De klepautoriteit is een middel voor de selectie van een regelklep voor
water. De klepautoriteit moet gelegen zijn tussen 0,2 en 0,5 (liefst 0,5).
Dit verzekert dat iedere kleine beweging van de klep voldoende autoriteit
heeft over het debiet zonder dat de opvoerhoogte voor de pomp te veel
oploopt.  De klepautoriteit verwijst altijd naar het circuit met variabel debiet.

 

constant of variabel debiet

 

Enkele voorkomende symbolen bij warmtepompen:

Onderstaand enkele algemene symbolen, begrippen uit 'warmtepompland' .
In de praktijk komen afwijkingen hierop natuurlijk ook voor.
Als voorbeeld de temperatuur met symbool θr; dit is de retourtemperatuur cv-zijdig.  Maar veelal gebruikt met het hele woord retourtemperatuur, de afkorting ret.-temp. of t-retour, of T-retour. Daarnaast geven fabrikanten ook benamingen aan hun sensoren, zoals T1, T2, T3 enz. voor temperaturen, en P1, P2, P2 enz. voor drukken. Weet dat dit voorkomt. 
 

Symbool Omschrijving Eenheid
β
vermogensfractie
[-]
c
soortelijke warmte
[kJ/(kg·K)]
COP
Coëfficiënt of performance
[-]
Fverw
fractie: bijdrage aan de verwarming door de warmtepomp
[-]
Ftap
fractie: bijdrage aan warmtapwater door de warmtepomp
[-]
Lp
geluidsdrukniveau
[dB]
LA, eq
equivalent geluidsniveau, gemiddeld over een periode (A-gewogen)
[dB]
LwA
geluidsvermogen (A-gewogen)
[dB]
PER
Primaire Energie Ratio
[-]
Q
thermische energie
[MJ]
Rc
warmteweerstand constructie
[m²K/W]
Rb
warmteweerstand vloerafwerking
[m²K/W]
SPF
Seasonal Performance Factor
[-]
SCOOP
Seasonal Coefficient of Performance
[-]
t
tijd
[s]
V
volume van de boiler of buffervat
[m³]
ϕ
thermisch vermogen
[kW ]
θa
aanvoertemperatuur
[°C ]
θr
retourtemperatuur
[°C]
θi
ruimtetemperatuur
[°C]
θvl
vloertemperatuur
[°C]
θm
gemiddelde watertemperatuur
[°C]

 

 

IP-beschermingsgraad XX 

Op het typeplaatje van het toestel, of in de technische handleiding, staat de IP-klasse van het toestel. 
Vooral met losse regelaars en printkaarten zien we wel eens dat deze soms op plaatsen worden gemonteerd waar het niet hoort (buiten in plaats van binnen).  

 

Eerste getal: IP ?X bescherming tegen indringing van vaste objecten en stoffen

Hieronder de verschillende mogelijke waarden en de bijbehorende effectiviteit tegen indringing.

Niveau Grootte Beschermd tegen indringing van:
X – X betekent dat er geen beschermingsniveau bekend is
0   Geen bescherming tegen contact en indringing van objecten
1 >50 mm Grote vaste voorwerpen. Toevallige aanraking met achterkant vd hand
2 >12.5 mm Middelgrote voorwerpen, zo ook tegen aanraking met de vingers
3 >2.5 mm Kleine voorwerpen, zoals gereedschap en kabels
4 >1 mm Spitse voorwerpen, zoals schroeven, spijkers en draden
5 Stofbescherming Alle voorwerpen; geheel dicht. Voldoende stofbescherming om te voorkomen dat stof de werking van het apparaat kan hinderen.
6 Stofvrij Alle voorwerpen, geheel dicht. Volledige bescherming tegen stof.

Tweede getal: IP ?X bescherming tegen indringing van vloeistoffen (water)

Hieronder de verschillende waarden en de bijbehorende effectiviteit tegen indringing van water.

Niveau Klasse Betekenis
X – X betekent dat er geen beschermingsniveau bekend is
0 Geen Geen bescherming tegen water.
1 Dampdicht I Geen schade bij vallende druppels (recht omlaag)
2 Drupdicht II Geen schade bij vallende druppels (recht omlaag),
met het apparaat onder een hoek van 15°
3 Spatdicht Geen schade bij besproeiing met 10 l/min) onder een hoek van -60° tot 60°
4 Plensdicht Geen schade bij besproeiing met 10 l/min) onder elke denkbare hoek
5 Sproeidicht Geen schade bij bespuiten met 12,5 l/min onder elke denkbare hoek
6 Waterbestendig Geen waterindringing bij bespuiten; 100 l/min onder elke denkbare hoek
7 Dompeldicht Geen waterindringing bij onderdompeling; 30 minuten op 1 m diepte
8 Waterdicht Blijft bruikbaar onder water bij de opgegeven tijd en diepte (min. 1 m)
9 Vochtdicht Blijft bruikbaar bij een vochtigheidsgraad >90% en besproeien (hoge druk)

IPX1 en IPX2

Producten met een IPX1- of IPX2-code zijn beschermd tegen een paar druppels. Het hangt er dan wel vanaf hoe de druppels het apparaat raken. Bij IPX1 mogen de druppels enkel verticaal vallen, bij IPX2 onder een hoek van 15°. Deze apparaten zijn NIET bestand tegen regen, let dus zeker op wanneer je zo’n product gebruikt tijdens het werk.

 

IPX3 en IPX4

IPX3- en IPX4-producten zijn beschermd tegen spatwater. Ze kunnen dus tegen regen met een maximum van 10 l/min, maar je kan ze niet onder water houden. Bij IPX3 is het product enkel beschermd wanneer het spatwater onder een hoek van -60° tot 60° komt. Bij IPX4 mag het water vanuit eender welke hoek op het product terechtkomen.

 

Weerbestendig betekent dat het product bestand is tegen water, maar het niet ondoordringbaar maakt. Bij waterafstotende producten zal er vaak regenwater op parelen en druppels gevormd worden op het oppervlak. Weerbestendige producten zullen bescherming bieden tegen een beperkte neerslag, maar zijn niet bestand tegen enorme stortbuien.


In een notendop betekent waterdicht: geen water erin, geen water eruit. Om volledig waterdicht te zijn, moet het oppervlak volledig ondoordringbaar zijn voor water en een hoge mate van langdurige bescherming tegen water bieden onder de zwaarste omstandigheden.

 

Concreet: waterdicht betekent onaangetast door water, terwijl een weervast product bestand is tegen schade veroorzaakt door het weer. Omdat de begrippen ‘weervast’ en ‘watervast’ nogal onduidelijk zijn, worden de begrippen vergezeld van een precieze IP-code. Dankzij die code weet je dus exact hoeveel water je product kan verdragen voordat het schade oploopt. 

 

IPX5 en IPX6

IPX5- en IPX6-producten zijn waterbestendig; de apparaten zijn bijna volledig beschermd tegen water. Het gaat hierbij over hevige regenval of een glas water dat op het product valt. Maar je kan de producten niet onder water houden zonder dat ze schade oplopen. IPX6-producten zijn bestand tegen 100 l water per minuut. Geen onderdompeling.

 

IPX7 en IPX8

IPX7 en IPX8 zijn waterdicht. De apparaten kunnen onder water gehouden worden zonder schade op te lopen. IPX7-producten kun je maximaal 30 minuten tot maximaal 1 meter diep onder water houden of onder de kraan houden om af te spoelen. Een IPX8-apparaat kan dieper dan 1 meter onder water.

© WARMTEPOMP-
TIPS.NL

LOGO

♦ zaterdag 13 juni 2026

Up