Onderhoud, inspectie en levensduur van een warmtepomp

Onderhoud en inspectie van een warmtepompHet is altijd verstandig om een onderhoudscontract af te sluiten voor de warmtepomp. De warmtepomp is immers een relatief duur toestel in aanschaf. Onderhoud en inspectie voorkomt wellicht een hoop narigheid voor u doordat op tijd een mankement, zoals bijvoorbeeld een lekkage, wordt ontdekt.  Een kleine waterlekkage kan bijvoorbeeld op den duur kortsluiting veroorzaken en/of metalen onderdelen omzetten in roest.  
Soms hoor je weleens het verhaal: ‘een warmtepomp is eigenlijk een koelkast, heeft uw koelkast een onderhoudscontract?’  
Die vergelijking mag je eigenlijk niet maken. In een warmtepomp gebeurt veel meer dan in de koelkast, de werking van de warmtepomp is ook afhankelijk van externe factoren als de bron en het afgiftesysteem al dan niet gevuld met water. En ja misschien is onderhoud wel niet het juiste woord, eigenlijk is het een jaarlijkse inspectie van alle onderdelen. Als alles goed is, is er weinig onderhoud nodig, het reinigen van vuilfilters kan dan voldoende zijn.  

 

Naast de visuele inspectie van onderdelen kijkt de onderhoudsmonteur van een warmtepomp ook of het toestel nog goed werkt. Het jaarlijks noteren van bedrijfsuren en start- en stops (wat normaliter in de warmtepompregeling wordt bijgehouden) kan hier een goede parameter bij zijn.

 

Wat doet de onderhoudsmonteur ?


Onderhoud en inspectie brine/water en water/water- warmtepomp voor woning verwarming/koeling.

•    Controleren van de waterdruk in bron- en afgiftesysteem
•    Controleren van de expansiemogelijkheid (expansievaten)
•    Inspectie van de bedrading: zit alle bedrading goed vast, is deze nergens beschadigd
•    Inspectie van leidingen: is er nergens een lekkage/ of spoor van lekkage
•    Inspectie van onderdelen: zitten kleppen, compressor, pompen, isolatie, enz. nog goed bevestigd
•    Doorlopen van het 'warmtepomp menu': staan er geen vreemde instellingen in, geven alle temperatuursensors de juiste waarde weer.
•    Noteren van het aantal draaiuren: door deze te vergelijken met voorgaande jaren heeft u een indruk of er geen vreemde afwijkingen zijn.
•    Noteren van het aantal starts en stops van de compressor (en indien er aanleiding toe is analyseren) per draaiuur mag u niet meer dan 3 start/stops hebben.
•    Het uitlezen van recente storingen en, indien deze er zijn, analyseren
•    Controleren Glycol gehalte van de bron
•    Het toestel testen op aanwezige functies: verwarming / tapwater verwarming / koeling / draaien van pompen / omlopen van kleppen (Zet tijdens deze test een eventueel  andere aanwezige geluidsbron (radio) uit en luister of alles normaal klinkt / niets aanloopt)
•    Meten en noteren van elektrische stroom per fase: te veel stroomverbruik kan bijvoorbeeld duiden op slijtage.
•    Meten en noteren van het temperatuurverschil (delta T) van de bron en afgifte.
•    Inspectie van de leidingfilters en indien nodig reinigen: warmtepomp eerst uitzetten, dan afsluiters dicht, filters uitnemen schoonspoelen en terugplaatsen. Als filters ernstig vervuild zijn kan dit bijvoorbeeld duiden op een lekkage.
•    Visuele inspectie van compressor en koudemiddel-leidingen.


Onderhoud en inspectie: lucht/water warmtepomp voor woning verwarming/koeling.

•    Controleren van de waterdruk in het afgiftesysteem
•    Controleren van de expansiemogelijkheid (expansievaten)
•    Inspectie van de bedrading: zit alle bedrading goed vast, is deze nergens beschadigd
•    Inspectie van leidingen: is er nergens een lekkage/ of spoor van lekkage
•    Inspectie van onderdelen: zitten kleppen, compressor, pompen, isolatie, enz. nog goed bevestigd
•    Het laten draaien van de ventilator en kijken of de goed in balans loopt.
•    Bij een ventilatielucht warmtepomp de filters vervangen.
•    Doorlopen van het 'warmtepomp menu': staan er geen vreemde instellingen in, geven alle temperatuur sensors de juiste waarde weer
•    Noteren van het aantal draaiuren:  door deze te vergelijken met voorgaande jaren heeft u een indruk of er geen vreemde afwijkingen zijn.
Als een aan/uit warmtepomp goed is afgestemd op de ‘transmissie’  en  bijvoorbeeld is  ingezet met een Bétafactor van .8 heeft u ongeveer 2000 draaiuren per jaar voor verwarming en bijvoorbeeld 500 uur voor tapwater.
Maar let op! Bij een modulerende warmtepomp kunt u dus veel meer draaiuren hebben. Immers om bijvoorbeeld met halve kracht te verwarmen is 2 x zoveel tijd nodig. Maar noteer ook dan jaarlijks de uren, zodat later een afwijking makkelijk zichtbaar wordt.
•    Noteren van het aantal starts en stops van de compressor (en indien er aanleiding toe is analyseren)
•    Het uitlezen van recente storingen en, indien deze er zijn, analyseren
•    Het toestel testen op aanwezige functies: verwarming/ tapwater verwarming/ koeling / draaien van pompen / omlopen van kleppen (Zet tijdens deze test een eventueel  andere aanwezige geluidsbron (radio) uit en luister of alles normaal klinkt / niets aanloopt)
•    Meten en noteren van elektrische stroom per fase: te veel stroomverbruik kan bijvoorbeeld duiden op slijtage.
•    Meten en noteren van het temperatuurverschil (delta T) van de verdamper en condensor.
•    Visuele inspectie van compressor en koudemiddel-leidingen

Levensduur van een warmtepomp

Jaarlijks onderhoud en inspectie van een warmtepomp verlengt bijna altijd de levensduur van de warmtepomp. Immers eventuele gebreken worden dan op tijd ontdekt en hersteld.


Navraag bij verschillende fabrikanten leert ons dat de economische levensduur van een warmtepomp op 10 jaar wordt gesteld, en de te verwachten levensduur op 15 jaar.  Daar wordt mee bedoeld dat je voor afschrijving rekening moet houden met 10 jaar, de dagwaarde is dan min of meer 0.  Maar de verwachting van de werkelijke levensduur is 15 jaar.

 

Het duurste onderdeel in de warmtepomp is, anno 2020, de compressor.

Met betrekking tot deze hoorde we de volgende getallen voor compressoren in warmtepompen van 2 tot 20 kW;

 

Bij goed gebruik en een juiste montage :

  •  De compressor van een aan/uit warmtepomp  60.000 draaiuren mee
  •  De compressor van een aan/uit warmtepomp 150.000 starts mee
  •  De compressor van een modulerende warmtepomp 100.000 draaiuren mee
  •  De compressor van een modulerende warmtepomp 150.000 starts mee

Als we hier even mee rekenen:

  • Een aan/uit warmtepomp die bivalent wordt ingezet maakt meer draaiuren dan een die op 100% wordt ingezet. Als we bijvoorbeeld Bètafactor .5 (50% inzet) nemen dan draait een compressor inclusief tapwater circa 3500 draaiuren per jaar. Als we uitgaan van de opgegeven levensduur van 60.000 draaiuren kan deze dus (60.000 : 3500) 17 jaar mee. In Nederland wordt een bodem warmtepomp veelal ingezet met bètafactor .8 tot .7 de te verwachten draaiuren zijn dan per jaar incl. tapwater: 2750 uur. Deze zou dus theoretisch (60.00 : 2750) 21  jaar meegaan  (indien ze ook binnen de 150.000 starts blijven) .
  • Een modulerende machine wordt bij voorkeur ingezet op 100% dekking. (Bètafactor 1) maar stel dat we die toch nog meer uren laten draaien en inzetten op 70% (Bètafactor.7) Een aan/uit machine zou dan voor verwarming 2250 uur doen en tapwater 500 uur. Voor verwarming kan de ‘modulerende machine’ gaan moduleren, uitgaande dat deze gemiddeld gezien op 40% vermogen draait worden de uren voor verwarming  2250 : 0,4 = 5600 uur per jaar. Daar komen dan de 500 uren tapwater bij is 6100 draaiuren per jaar. Met de gestelde 100.000 draaiuren gaat deze dus (100.000 : 6100) 16 jaar mee.

U ziet dat de levensduur van de compressor berekend is op de 15 jaar te verwachten levensduur van de warmtepomp.

 

Onderhoud en inspectie van de watepomp (iets uitvoeriger) :

Zorg voor een goede procedure om gemelde storingen zo snel mogelijk in beeld te krijgen bij de verantwoordelijke persoon, zodat deze tijdig kunnen worden ingepland en afgehandeld. Gedacht kan worden aan een (tijdelijk) monitoringsysteem om inzicht te krijgen in het gedrag van de installatie en snel oorzaken van eventuele storingen te kunnen vaststellen.


Een rapportageprotocol voor de nazorgactiviteiten is wenselijk om de bevindingen naar de opdrachtgever/gebruiker te communiceren. Er moeten standaard inspectie- en onderhoudsrapporten worden opgesteld die fungeren als checklist bij de service en het onderhoud.

 

Leg ervaringen vast in evaluaties. Gebruik hiervoor documenten zoals die zijn gemaakt in de Uitwerkingsfase. Verzorg interne kennisoverdrachtstrajecten om de leermomenten te delen met collega’s, zeker wanneer warmtepompsystemen een nieuwe techniek zijn binnen het bedrijf. Neem hierbij ook de leermomenten van storingsmeldingen mee. Zet een procedure op hoe te handelen bij eventuele geschillen. Streef naar standaardisatie van gebruikte technieken en maak gebruik van standaard subsystemen. Een aantal componenten uit de in het voorbeeldproject beschreven installatie, zoals LTV, betreffen technieken die ook in conventionele installaties voorkomen. Monitor in de beginfase, maar ook gedurende het eerste jaar, de nieuwe installatie op technisch en energetisch functioneren.

 

Om een langdurig en probleemloos functioneren van een warmtepompsysteem te bewerkstelligen dienen jaarlijks een aantal controle en/of onderhoudsacties te worden uitgevoerd. Alle acties dienen hierbij te worden uitgevoerd door deskundig personeel. Verder is het hierbij van belang de onderhoudsvoorschriften, zoals door de leverancier van de warmtepomp is opgesteld, in acht te nemen.


Het onderhoud van warmtepomp installaties is onder te verdelen naar een aantal hoofdpunten.
Belangrijke te onderscheiden hoofdpunten zijn:


    Algemene onderhoudspunten met betrekking tot de opstellingsruimte en aanwezige leidingen en appendages;

  • meten van installatieparameters
  • aandrijving van de compressor
  • de verdamper
  • de condensor
  • de tapwaterbereiding
  • de regeling en beveiliging.

Belangrijk hierbij is het bijhouden van een logboek waarin wordt vastgelegd wat de uitgevoerde actie is: controle of meting en de eventuele vervolgacties zoals afstellen, reinigen of vervangen van onderdelen. Volledigheidshalve kunnen in het logboek ook de algemene gegevens worden vastgelegd zoals: abonneenummer, onderhoudsnummer, merk en type, bouwjaar, naw gegevens, lokatie en onderhoudsbedrijf, telefoonnummers, datum en tijd van het bezoek, opmerkingen, advies en gebruikte materialen.

 

 Werkzaamheden aan het koudemiddelcircuit mogen alleen worden uitgevoerd door daarvoor erkend personeel conform de wettelijke voorschriften. Soms stellen ook warmtepompleveranciers eisen ten aanzien van de frequentie van het te plegen onderhoud.

Voordat wordt aangevangen met de onderhoudswerkzaamheden is het wenselijk vast te stellen hoe de warmtepomp heeft gefunctioneerd volgens gebruiker. Controleer of de opstellingsruimte nog voldoet aan de veiligheidseisen, hierbij valt te denken aan de elektrische installatie ventilatievoorzieningen, waterzijdige aansluiting op bron en afgifte inclusief appendages zoals waterfilters, debietschakelaars, warmtewisselaars, afsluiters etc. Hierbij dient ook de waterdruk in het systeem, de staat van de (dampdichte) isolatie en de werking van het expansievat en overdrukventiel te worden gecontroleerd. Indien ontwerpspecificaties voor de bron niet worden gehaald moeten leidingen, warmtewisselaar en appendages worden gereinigd. In geval van een brijn systeem moet de concentratie glycol en/of antivries worden gecontroleerd en indien nodig verhoogd. Sommige warmtepomp beschikken over een luchtfilter, dit dient te worden gecontroleerd op vervuiling en eventueel vervangen. Het aantal draaiuren en aan-/uitschakelingen wordt vastgelegd in een logboek. Voor een storingsvrij functioneren van de grotere warmtepompen is het wenselijk te controleren dat de aandrijfriemen (indien aanwezig) in een goede conditie verkeren.

 

Om het functioneren van de warmtepomp te controleren dient een aantal metingen te worden verricht. Parameters zijn de netspanning , het elektriciteitsverbruik bij vollast, het warmtapwaterdebiet, de instelling van de warmtapwatertemperatuur, de Koudemiddeldruk (alleen als daar aanleiding toe is)  en hoeveelheid en het temperatuurverschil en debiet waterzijdig over verdamper en condensor.  Reinig de verdamper (buitenunit) extern en de eventuele ventilatoren van warmtepompsystemen die lucht als bron hebben.

 

De tapwater bereiding moet worden gecontroleerd op de werking van de driewegklep, inlaatcombinatie, de boiler, de isolatie van de boiler en de beschermingsanode van de boiler.

 

Belangrijk is het gegeven of de installatie is voorzien van monitoring. Hiermee is een keur aan gegevens beschikbaar die aanwijzingen kunnen geven voor het gewenste onderhoud. Belangrijk voor de regel- en beveiligingsinstallatie is een controle van alle instellingen, zijn deze nog conform de eerste inbedrijfstelling. Kijk of de bijstook juist is ingeregeld en of de bedrading in goede staat verkeert. Controleer de werking van de pressostaat. In geval het bronsysteem gebruik maakt van een brijn als transportmedium dient de vorstbeveiliging te worden gecontroleerd op zijn werking.

Go to top

logo warmtepomp tips© Warmtepomp-tips.nl, zondag 19 januari 2020

Pagina: - Onderhoud, inspectie en levensduur van warmtepompen
Tags:onderhoud, inspectie, levensduur, onderhoudscontract, contract, jaarlijks, kosten, nodig.
Beschrijving: Een onderhoudscontract voor een warmtepomp is altijd aan te bevelen, het verlengt vaak de levensduur van het toestel. Daarnaast zijn er meerdere fabrikanten die een verlengde garantie afgeven bij jaarlijks onderhoud en inspectie.