Is mijn woning geschikt voor een warmtepomp?

Als u een bestaande woning heeft, is dit eigenlijk de belangrijkste vraag die beantwoord moet worden. Helaas vraagt in de praktijk niet iedereen zich dit eerst af, dit is dan ook voornamelijk de reden van negatieve verhalen over het energieverbruik van een warmtepomp.  We vinden dit ontzettend jammer want alleen als uw woning geschikt is voor een warmtepomp, en er een juiste keuze is gemaakt, is de energierekening met een warmtepomp gegarandeerd lager dan bij toepassing van een cv-ketel.

 

Deze 2 vragen dienen in eerste instantie door u beantwoord te worden:

  • Is uw woning goed geïsoleerd? Heeft u dubbelglas, isolatie in de spouwmuur en isolatie onder of op uw dak ?
  • Is het afgifte systeem in uw woning geschikt voor laag temperatuur verwarming (LTV) ?

Als die 2 vragen met volle overtuiging met JA beantwoord kunnen worden, is uw huis geschikt voor een warmtepomp.

 

Hoe goed is uw woning geïsoleerd?

Via 'kengetallen', gebaseerd op statistieken en data van energiebedrijven, kunnen we een inschatting maken van uw woning.

We gaan ervan uit, omdat u hier kijkt of uw woning geschikt is voor een warmtepomp, dat u op dit moment uw woning nog verwarmt met een cv-ketel.  U kunt van uw woning het gemiddeld gasverbruik per jaar vaststellen aan de hand van de rekeningen van uw energiemaatschappij, daarop vindt u het aantal verbruikte m³ aardgas per jaar terug.

 

Bepaal, aan de hand van uw gasverbruik en het Gebruiks Oppervlak van de woning, of uw woning geschikt is voor een warmtepomp.


We nemen nu voor het gemak een voorbeeld hoekwoning, dit voorbeeld kunt u eventueel met uw eigen gegevens en cijfers volgen.

De bewoner van deze voorbeeldwoning heeft van de laatste 3 jaar het gasverbruik op de rekening terug gevonden.  3 jaar terug: 1641 m³ gas,  2 jaar terug 1589 m³ gas,  vorig jaar 1570 m³ gas.
We gaan deze nu middelen:
1641 m³ + 1589 m³ + 1569 m³ =  4799 m³ over 3 jaar. 
Als we dit getal door 3 delen is dat afgerond: gemiddeld 1600 m³ gas per jaar.

 

Dat gas is natuurlijk verbruikt voor zowel verwarming van het huis als voor het verwarmen van douchewater.

In onze voorbeeld hoekwoning wonen 3 personen.

 

We kijken nu naar onderstaande tabel voor warmtapwaterverbruik. Het werkelijk verbruik voor warmtapwater hangt natuurlijk af van gedrag; Lengte van douchebeurt en luxe van badkamer. Zo gebruikt een regendouche natuurlijk veel meer warmtapwater dan een spaardouche en een ligbad vergt meer dan een normale douche. 

Warmtapwater verbruik per persoon douche bad nl isso 2021

Onze voorbeeld woning heeft een ligbad maar vaak ook wordt dit ligbad gebruikt om staand in te douchen in plaats van een bad te nemen. We kiezen het 'midden' tussen douche en bad gebruik. Bij 3 personen geeft dit 298 m³ gas per jaar zoals we zien in bovenstaande tabel.

 

Van ons jaarlijks gasverbruik van 1600 m³ is dus 298 m³ aardgas bestemd voor tapwaterverwarming.
Dit betekent dus dat 1600 m³ - 298 m³ = 1302 m³ verbruikt wordt voor verwarming van de woning.

Deze uitkomst noteren we nu.
 

(noot: Koken op aardgas vergt circa 30 m³ aardgas per jaar /  vanwege dit geringe aandeel laten we dit buiten beschouwing)

 

Dan komt nu de volgende stap: Bereken het GO van uw woning. 

Op deze pagina leest u exact hoe dat gaat, maar wat we voor deze indicatie doen is het volgende;

We meten in onze woning van alle vertrekken die minimaal 1,5 meter hoog zijn het vloeroppervlak en noteren dat zoals in dit voorbeeld:

GO berekening woning

 

Onze voorbeeld hoekwoning heeft dus een GO (= Gebruiksoppervlakte) van 119 m² .

 

Nu kunnen we het gasverbruik voor verwarming per m² gebruiksoppervlakte van onze woning berekenen.

Ons gasverbruik per jaar voor verwarming is 1302 m³ aardgas, het GO van de woning = 119 m²
Als we nu 1302 m³  : 119  m² uitrekenen = afgerond 10,94 m³ gas per m² GO

 

Let op: deze methode is gebaseerd op de maatstaven van het bouwbesluit en gaat er vanuit dat we heel de woning verwarmen.  Dat wil zeggen in de huiskamer en keuken 20- tot 21 °C en in de overige ruimte is het 18 °C.  Als u ruimtes heeft waar het in de winter kouder is dan 10 °C dan telt u dat gebruiksoppervlak nu niet mee (bijvoorbeeld een zolder met geïsoleerde vloer en afgesloten door een vlizotrap).

Stel dat u naar aanleiding van deze methode de capaciteit van een warmtepomp vast wil stellen; Dan is de uitkomst natuurlijk wel zo dat de ruimtes die nu koud blijven, ook dan koud blijven (nachtverlaging blijft buiten beschouwing, genoemde temperaturen zijn overdag tijdens gebruik). Als u elke winter een houtketel of open haard stookt, dan klopt deze berekening uiteraard ook niet (De afgegeven energie kW per m³ hout moet u dan ook mee rekenen voor een kloppen resultaat).

 

Ons jaarverbruik voor verwarming is, zoals we nu berekend hebben:  10,94 m³ gas per m² gebruiksoppervlak.

 

We kijken nu in onderstaande tabel:

Warmtepomp geschiktheids tabel woning rc waarde

We zien dat ons gasverbruik van 10,94 m³  per m² GO  in de oranje rij zit, met de vermelding:  ' Ja Mits' .
Een warmtepomp kan dus worden toegepast, mits de 50 ºC test geslaagd is.


De 50 graden test

 

50 graden testZet de komende winter de thermostaat van uw cv-ketel op 50 ºC voor verwarming. Als uw woning voldoende warm wordt en blijft, gedurende deze periode, kunt u een warmtepomp toepassen.

 

Noot: Besef wel hoe lager de aanvoertemperatuur kan blijven, hoe beter het rendement van de warmtepomp.

 

De test niet doorstaan? Isoleer uw woning beter en/of vervang de radiatoren in de ruimtes waar het niet warm werd door LT-radiatoren of convectors.


Is de test geslaagd?  Succes met uw keuze,  bekijk voor een warmtepomp ook de pagina keuze:

https://warmtepomp-tips.nl/warmtepomp/keuze/


Bepaal de op te stellen warmtepompcapaciteit:

Hiervoor is het nodig dat we ook kijken naar het type ventilatie in onze voorbeeld hoekwoning:
 

Heeft u een ventilatie box met stekker, die lucht uit uw woning zuigt en naar buiten afvoert, voor luchtverversing?
Dan heeft u Mechanische ventilatie. In de gevel en/of ramen zijn roosters gemaakt waardoor verse lucht naar binnen komt.

Of heeft u een WTW-unit, die lucht uit uw woning zuigt, maar ook inblaast door roosters in uw plafond? Dan heeft u WTW-unit (Warmte Terug Win). Heeft u helemaal geen ventilator die lucht aanzuigt, kies dan ook voor mechanische ventilatie.

 

Onze voorbeeld hoekwoning heeft mechanische ventilatie.

 

Nu gaan we kijken naar onderstaande omrekentabel vollasturen per jaar en gasverbruik per m² GO.

omreken tabel vollast uren van hr ketel naar warmtepomp

We zien dat onze 10,94 m³ aardgas per m² GO  met mechanische ventilatie uitkomt tussen kolom Rc 3,5 (11,9)  en Rc 5  (8,9)

en dat geeft respectievelijk 1650 en 1450 vollast uur.  Voor het omrekenen neem je het minst aantal vollasturen = 1450.
Of je bepaalt nauwkeuriger het tussengetal,  dat laatste doen we nu in dit voorbeeld:

We gaan het kengetal vollasturen beter benaderen en noteren uit de tabel de volgende som:
(1650 u + 1450 u ) : (11,9 m³ per m² GO  + 8,92 m³ per m² GO) =  3100 uur : 20,82 = 148,9
We vermenigvuldigen nu ons verbruik van 10,94 m³ per m² Go met 148,9 =  1628 vollasturen.


We gaan nu vervolgens ons 'gasverbruik voor verwarming per jaar' omzetten naar kWh af te geven energie:
1302 m³ aardgas per jaar x 8,8 kW (netto inhoud aardgas op bovenwaarde) = afgerond 11457 kWh afgegeven energie voor verwarmen. We delen nu deze 11457 kWh door die 1628 uur  = afgerond 7,037 kW.
Onze warmtepomp heeft dus voor verwarming een vermogen nodig van 7,04 kW.


We zouden nu eventueel ook nog het kengetal in Watt per m² kunnen bepalen;
7,04 kW is gelijk aan (x 1000) 7040 Watt . Dat getal kunnen we nu delen door het GO (gebruiksoppervlakte) van 119 m²:
7040 : 119 = 59 Watt per m² is het kengetal voor verwarming van onze woning.


Omdat een warmtepomp gekozen wordt op het daadwerkelijk benodigd vermogen is een tapwatervat (boiler) nodig om aan ons comfort te voldoen.  Met een klein vermogen kun je namelijk het stromend tapwater niet tot onvoldoende verwarmen, je moet dit warmtapwater op voorraad zetten in een boiler.

We kijken daarvoor naar deze tabel:

boilerinhoud voor warmtepomp en bijtelling vermogen volgens isso

 Voor onze voorbeeld hoekwoning met 3 personen en een ligbad zien we bij 3 personen een boiler van 166 of 156 liter staan.
We kiezen een boiler van 180 liter.  We zien in de laatste kolom rechts dat een boiler van 180 liter een bijtelling in vermogen geeft van 0,78 kW. We zien ook dat deze boiler van 180 liter inhoud ongeveer 223 liter water van 40ºC kan leveren.

 

Onze warmtepomp moet (bij 100% dekking) een capaciteit krijgen van 7,04 kW voor verwarmen + 0,78 kW voor tapwater =  afgerond  7,8 kW.  De nieuw te kiezen warmtepomp voor deze voorbeeld woning is dus 7,8 kW  (bij 100% dekking).

 

Noot: de bijtelling voor tapwater, bovenop het verwarmingsvermogen, hebben we hierboven volgens de ISSO-norm gedaan. De ISSO gaat er van uit dat de boiler binnen 12 uur kan worden opgeladen. Sommige rekensoftware gaat uit van een andere bijtelling dan deze ISSO-norm. In feite is er een warmteverliesbereking voor de woning gemaakt: het vermogen wat nodig is om de woning bij een buitentemperatuur van -10 ºC nog steeds warm te krijgen. Deze berekening gaat uit van 24 uur in een dag. En in feite hoeft de boiler maar één keer per dag volledig te worden opgewarmd. De opwarmtijd zou je dus kunnen stellen op 24 uur. Je krijgt dan de helft van de bijtelling van waar de ISSO van uit gaat  (12 uur : 24 uur = 0,5).  De boiler zelf is in de praktijk toch sneller opgeladen omdat de meeste warmtepompen een prioriteit instelling hebben. Bij gelijktijdige vraag van verwarming en boiler, gaat de warmtepomp bijvoorbeeld een halfuur de boiler verwarmen, dan een halfuur de woning, dan weer een halfuur de boiler, enz.  Normaliter gebeurt dit met het vol vermogen van de warmtepomp. De bijtelling kan dus vaak de helft zijn van de ISSO-waarde. Echter, dit hangt mede af van het benodigd verwarmingsvermogen. In een BENG-woning is voor verwarming zo weinig energie meer nodig dat de 'rol' van de boiler percentagegewijs een steeds grotere rol gaat spelen op het op te stellen warmtepomp vermogen. In dat geval moet je dus wel uitgaan van de ISSO-norm.

Als we naar dit voorbeeld kijken van de 180 liter boiler, die we dagelijks van 10 naar 55 ºC moet verwarmen. Dan is daar: 180 liter x (55-10) : 860 (omreken getal water) = 9,41 kWh nodig.  Met een warmtepomp van 7,8 kW duurt dit (9,41 kW : 7,8 kW =) 1,2 uur. In de winter bij een prioriteit wisseling om het half uur, duurt het dan 2,4 uur om de boiler volledig op te warmen.

En bij de halve optelling (0,78 : 2 = 0,39 kW): Bij een warmtepomp van 7,4 kW duurt dit (9,41 kW : 7,4 kW =) 1,27 uur. In de winter bij een prioriteit wisseling om het half uur, duurt het dan 2,5 uur om de boiler volledig op te warmen.

Energiekosten per jaar met ketel of warmtepomp:

Of we nu met een Warmtepomp of met een cv-ketel (HR) verwarmen (in dezelfde woning): De benodigde af te geven energie
blijft gelijk, het aantal Euro niet.

Met de cv-ketel verbruikten we totaal 1600 m³ gas per jaar voor verwarmen + tapwater.
Stel dat aardgas € 0,80 per m³ kost (gebruik uw eigen cijfers, voor narekenen) dan:

1600 m³ x € 0,8 = € 1280,- per jaar energiekosten.

 

We nemen nu de nieuwe situatie met warmtepomp:

Voor tapwater was nodig 298 m³ gas, dit geeft:
vermenigvuldigen met 8,8 (netto inhoud aardgas op bovenwaarde) afgerond 2622 kWh af te geven energie.
De gekozen warmtepomp heeft voor tapwater een rendement van 2,5 (SPF tapwater).
Dit geeft een verbruik voor tapwater van 2622 kWh  : 2,5 (rendement)  = afgerond 1050 kWh nodig uit het net.

Voor verwarmen hadden we 1302 m³ gasverbruik nodig, dit geeft:
vermenigvuldigen met 8,8 (netto inhoud aardgas op bovenwaarde) afgerond 11458 kWh af te geven energie.

De gekozen warmtepomp heeft voor verwarming een rendement van 4,5 (SPF verwarming).
Dit geeft een verbruik voor verwarming van 11458 kWh : 4,5 (SPF)  = afgerond 2546 kWh nodig uit het net.
 

Opgeteld is ons verbruik met de warmtepomp dus 1050 kWh tapwater + 2546 kWh verwarming = 3596 kWh.

Stel dat stroom per kWh € 0,20 kost (gebruik uw eigen cijfers) dan zijn de energiekosten per jaar:
3596 kWh x €0,20 = € 719,20

 

De besparing op energiekosten, voor onze voorbeeldwoning met de gekozen warmtepomp, per jaar is:
€ 1280 (aardgas) minus € 719 (stroom warmtepomp) = € 561,- per jaar.

Of in procent:

omrekenen in procent

De kosten zijn nu (719 : 1280) x 100 = 56,17 % t.o.v. eerst.

Afname =  ((719-1280) :1280) x 100 = 43,83 % = Besparing !

 


Het begrip:  Vollastvermogen en Vollastdraaiuren.

Het begrip 'vollastvermogen' wordt gebruikt om de theoretisch maximaal benodigde capaciteit van een toestel aan te duiden, vervolgens doe je alsof dit toestel alleen met die capaciteit gaat leveren. Dan kom je op theoretische 'vollasturen' die nodig zijn per periode.
 

Laten we een voorbeeld nemen:

Theoretisch waren er, voor een woning gebouwd in 2000,  in Nederland per jaar 1650 vollasturen nodig voor een cv-ketel  om aan de jaarbehoefte voor verwarming te kunnen voldoen.

Het kengetal van genoemde woning was bijvoorbeeld (met mechanische ventilatie in die woning) 70 Watt per m².
Het GO van deze woning is bijvoorbeeld 119 m².

Theoretisch was dan voor verwarming een cv-ketel nodig van 119 m² x 70 Watt = 8330 Watt (is gelijk aan 8,33 kW).

Per jaar zou hier dan nodig zijn 8,33 kW x 1650 vollasturen = 13.744,5 kWh af te geven energie.

Stel nu dat deze cv-ketel modulerend is en met een gemiddeld vermogen van 6 kW heeft gedraaid.
Dan zijn er 13.744,5 kWh : 6 kW = 2290,75 deellast draaiuren geweest.

Of stel nu dat een grotere ketel is geplaatst dan nodig en deze met een gemiddeld vermogen van 11 kW heeft gedraaid.
Dan zijn er 13.744,5 kWh : 11 kW = 1249,5 draaiuren geweest.

Omdat we niet weten op welk moment een modulerend toestel in welke deellast draait en hoelang deze dat doet, is het heel lastig rekenen. Vandaar dat het begrip 'theoretisch vollast' in het leven is geroepen.  Dat maakt rekenen een stuk makkelijker.

 

Modulerend:

Met modulerend wordt bedoeld dat een toestel zijn vermogen steeds, binnen een bepaalde range, naar de op dat moment benodigde behoefte kan aanpassen.   Zowel de cv-ketel als warmtepomp zijn in een modulerende versie leverbaar.
 

Een aan-uit warmtepomp van 10 kW afgifte vermogen kon theoretisch alleen maar of 10 kW leveren of niets.
Een modulerende warmtepomp 2,5 -10 kW kan een vermogen leveren dat ligt tussen de 2,5 en 10 kW.  Als er minder vermogen gewenst is kan de warmtepomp op dat moment ook minder vermogen leveren. Het toerental van de compressor wordt steeds iets omhoog of iets omlaag geregeld, het past zich dus aan de energievraag aan.  Er is nog wel een begrenzing namelijk tussen de 2,5 en 10 kW.  In de praktijk zien we meestal warmtepompen met een modulatiebereik van 1 op 4.  Bijvoorbeeld 2,5 tot 10 of 4 tot 16 kW. Maar ook grotere modulatie bereiken zijn soms mogelijk.


Go to top

logo© Warmtepomp-tips.nl, donderdag 3 december 2020

Pagina: - Is mijn woning geschikt voor een warmtepomp?
Tags:geschikt, woning, warmtepomp, gasverbruik, lt, verwarming, voorbeeld, stappenplan, voorbeeld, bereken, isolatie, waarde
Beschrijving: Ga, aan de hand van een duidelijk voorbeeld en uw eigen gasverbruik, na of uw woning geschikt is voor een warmtepomp.