Is mijn woning geschikt voor een warmtepomp?

Als u een bestaande woning heeft, is dit eigenlijk de belangrijkste vraag die beantwoord moet worden. Helaas vraagt in de praktijk niet iedereen zich dit eerst af. Dit is dan ook voornamelijk de reden van negatieve verhalen over het energieverbruik van een warmtepomp.  We vinden dit ontzettend jammer want alleen als uw woning geschikt is voor een warmtepomp, en er een juiste keuze is gemaakt, is de energierekening met een warmtepomp gegarandeerd lager dan bij toepassing van een cv-ketel.

 

Kom meer te weten over uw woning en of deze geschikt is voor een warmtepomp door onderstaand vragen, stapje voor stapje met uw eigen cijfers, door te nemen. Na 9 stappen weet u het antwoord al en voor de liefhebber zijn er nog wat extra vragen om meteen het vermogen te bepalen. 

 

In eerste instantie moet natuurlijk uw woning goed geisoleerd zijn.  Heeft de woning dubbelglas, isolatie in de spouwmuur en isolatie onder of op uw dak ?

Stap 1:  Bereken het gemiddeld gasverbruik per jaar van uw woning.

We nemen voor het gemak een hoekwoning die we volgen in onderstaand voorbeeld.

De bewoner van deze voorbeeldwoning heeft van de laatste 3 jaar het gasverbruik op de rekening terug gevonden.  3 jaar terug: 1641 m³ gas,  2 jaar terug 1589 m³ gas,  vorig jaar 1570 m³ gas.
We gaan deze nu middelen:
1641 m³ + 1589 m³ + 1569 m³ =  4799 m³ over 3 jaar.
Als we dit getal door 3 delen is dat afgerond gemiddeld 1600 m³ gas per jaar.  Dat noteren we!

Noot: Als u 2 jaar geleden gedeeltelijk de woning heeft verbouwd, neemt u het gemiddeld gasverbruik van de laatste 2 jaar. Uitgangspunt dat nodig is, is de huidige staat van de woning.

 

Stap 2. Bereken het GO van uw woning (Gebruikoppervlak)

Op deze pagina leest u exact hoe dat gaat, maar wat we voor deze indicatie doen is het volgende;

We meten in onze woning van alle vertrekken die minimaal 1,5 meter hoog zijn het vloeroppervlak en noteren dat zoals in dit voorbeeld:

GO berekening woning

 

Onze voorbeeld hoekwoning heeft dus een GO (= Gebruikoppervlak) van 119 m² .

We noteren deze uitkomst.

 

Stap 3: Aantal bewoners van uw woning.

Hoeveel bewoners zijn er in uw woning ?  (in dit voorbeeld 3)  Noteer dit.

 

De Indicatietabel:

Omreken tabel van hr ketel naar warmtepomp draaiuren vermogen

 

Stap 4. Bepaal uw gasverbruik voor tapwater.

U kijkt onderaan in bovenstaande tabel bij 'tapwaterenergie verbruik per jaar', bij 3 personen (voorbeeld woning) lezen we af 298,41 m³ gas. We noteren dit.  Noot: bovenstaande gegevens komen uit statistieken, (ISSO) gemiddeld verbruik in NL.

 

Stap 5. Bepaal uw gasverbruik voor verwarming van de woning.

Omdat koken op aardgas maar ongeveer 30 m³ per jaar vergt, nemen we deze niet mee in de berekening. Het is immers een indicatie / benadering.  We nemen ons totaal verbruik van stap 1.  In dit voorbeeld 1600 m³ per jaar,  en trekken daar STAP 4 (warm water verbruik) af.  Dit geeft: 1600 m³ - 298,41 m³ = 1301,59 m³ gas per jaar voor verwarmen.  We noteren dit.

 

Stap 6.  Gasverbruik in m³ omzetten naar kWh afgegeven energie.

Het gasverbruik voor verwarmen, gevonden in stap 5, vermenigvuldigen we met 8,8.

Noot:  Waar komt die 8,8 vandaan ?

1 m³ aardgas (Slochteren) heeft een energieinhoud van 35,17 MJ op bovenwaarde.
Bovenwaarde houdt rekening met de extra energie die beschikbaar komt bij condensatie (HR-ketel).

1 kWh is gelijk aan 3,6 MJ (Mega Joule)

35,17 MJ : 3,6 MJ = 9,76 kWh. Een HR cv-ketel heeft (gezien op bovenwaarde) een rendement van 90%.
We nemen dus 90% van de 9,76 kWh, dat geeft afgerond 8,8 kWh netto energie warmte uit aardgas.

 

Onze woning heeft dus 1301,59 m³ x 8,8 kWh = afgerond 11.454 kWh aan energie nodig voor verwarmen.
Ook deze noteren we weer.


Stap 7. Gasverbruik voor verwarmen in m³ gas per m² GO woning.

We delen nu de uitkomst van stap 5 (gasverbruik verwarmen), door de uitkomst van stap 2 (GO van de woning).
In dit voorbeeld 1301,59 m³ gas : 119 m² =  afgerond 10,938 m³ gas per m² GO gasverbruik per jaar.


We kunnen het eventueel ook nog in kWh berekenen:
Stap 6 delen door het GO = 11.454 kWh : 119 m² = 96,25 kWh per m² GO energie nodig per jaar.

Stap 8. Ventilatiesysteem in uw woning.

Heeft u een 'ventilatie-box'  met 2 buizen in uw huis?  één de woning in en één naar buiten ?  Dan heeft u mechanische ventilatie.
Deze box hangt in Nederland meestal op zolder.
Heeft u geen ventilatie-box ?  dan heeft u nog natuurlijke ventilatie; U gaat ook dan in de tabel ook uit van mechanische ventilatie.  PS: Als u uw woning kierdicht heeft gemaakt dan is het verstandig om toch een mechanisch ventilatiesyteem aan te brengen. Ventileren is nodig!
Als uw ventilatie-box wordt gestuurd door CO2 censoren in uw woning, noteert u dat.
Heeft u een WTW-unit, Warmte Terug Win ventilatie Unit ? Deze heeft minimaal 4 aansluitingen (2 naar buiten en 2 naar binnen) dan noteert u dat.

In dit voorbeeld gaan we nu uit van een woning met MECHANISCHE VENTILATIE.

Stap 9. Bij welke Rc (dak) waarde komt u uit in de tabel?

Ons gasverbruik voor verwarmen kwam op 10,938 m³ gas per m² GO.
Onze voorbeeld woning heeft mechanische ventilatie.

  • In de tabel zien we, bij mechanische ventilatie en Rc 3,5, 11,9 m³ per m² staan
  • In de tabel zien we, bij mechanische ventilatie en Rc 5, 8,92 m³ per m² staan.

We zitten met onze voorbeeld woning en de 10,938 m³ per m² GO dus tussen deze 2 getallen in.

Als we op die plaatsen in de tabel links en rechts kijken zien we dat we zitten in het oranje gebied.

  • Rood gebied:  Uw woning is (nog) niet geschikt voor een warmtepomp, verbeter eerst de woningisolatie.
  • Oranje gebied: Uw woning is, na het doen van de 50ºC test, geschikt voor een warmtepomp. Bedenk wel: hoe lager de aanvoertemperatuur kan, hoe beter het rendement (LT systeem).
  • Groen gebied: Uw woning is geschikt voor een warmtepomp. Gebruik bij voorkeur een LT (lage temperatuur) afgiftesysteem.

U heeft nu het antwoord op de vraag of uw woning geschikt is, ja als de 50 ºC test is gelukt !
.. Als u zin heeft gaan we nog een paar stappen verder ....

 

Stap 10. Bepaal de (omreken) vollasturen voor verwarmen.

Als er geen warmteverliesberekening van de woning is, en die kan lastig te maken zijn bij een bestaande woning, wordt het op te stellen vermogen voor verwarming in de installatiewereld vaak berekend door gebruik te maken van het begrip vollasturen.
Dit gebeurt met kengetallen.  De installatiewereld gebruikt dan niet de uit o.a. graaddagen verkregen vollast uren (links in de tabel) maar kengetallen die hiervoor zijn vastgesteld. Tegenwoordig zitten deze overigens veelal in software ingebakken. Heel lang is er alleen met 1650 vollasturen gewerkt, maar tegenwoordig zijn er aangepaste getallen.  Deze rekenuren treft u rechts in de tabel.
We kijken nu wederom, net als in stap 9,  in de tabel waar we uitkomen en gebruiken het gasverbruik in m³ per m² GO uit stap 7: Dat is in ons voorbeeld 10,938 m³ gas per m² GO.  Bij deze stap hoeven we niet naar het ventilatie type te kijken!

We zien dat we met 10,928 m3 gas per m² GO uitkomen bij (rechts in de tabel) 1650 uren vollast.  We noteren deze.

Stap 11.  Bepaal het op te stellen warmtepompvermogen voor verwarming.

We nemen de uitkomst van stap 6 (11.454 kWh) en delen deze door de uitkomst van stap 10 (1650 uur).

Het op te stellen warmtepompvermogen voor verwarming wordt 11.454 kWh : 1650 uur = 6,94 kW voor verwarmen.

Stap 12. Bepaal de toe te passen boilerinhoud.

We kijken onderin de tabel en nemen het advies over.
Dan zien we bij onze 3 personen (dit voorbeeld) een 200 liter boiler staan.  Die kiezen we dus.

Stap 13. Bepaal het bijtelling vermogen voor tapwater

Onderin links in de tabel links (maar ook tussen haakjes achter de advies inhoud)  zien we dat we bij een boiler van 200 liter een bijtelling hebben van 0,87 kW. Die noteren we ook.

Stap 14. Op te stellen totaal warmtepompvermogen.

We tellen nu stap 11 en 13 op, in dit voorbeeld:
6,94 kW voor verwarmen + 0,87 kW voor tapwater geeft: 7,81 kW op te stellen warmtepomp vermogen.
(bij 100% dekking).
We weten nu dus het warmtepompvermogen en de boilerinhoud welke we kunnen opstellen !


Let op! Het uitgangspunt voor de hele berekening hierboven is uw gasverbruik in m³ aardgas per jaar. De uitkomst van bovenstaande berekening gaat er van uit dat uw warmtepomp straks hetzelfde moet leveren als uw ketel nu; Dat uw huis straks net zo warm is en dat uw douchegebruik niet veranderd.   Als u nu de slaapkamers 'koud' heeft in de winter en u stookt bovendien af en toe ook nog een open haard om te verwarmen; Dan gaat deze uitkomst ervan uit dat u, om het zelfde comfort te genieten, dat zo blijft doen.  Maar dat zal u duidelijk zijn.

 

Voor alle zekerheid, als u twijfelt aan het afgiftesysteem in uw woning:

Stap 15:   De 50 graden test

 

50 graden testZet de komende winter de thermostaat van uw cv-ketel op 50 ºC voor verwarming. Als uw woning voldoende warm wordt en blijft, gedurende deze periode, kunt u een warmtepomp toepassen.

 

Noot: Besef wel hoe lager de aanvoertemperatuur kan blijven, hoe beter het rendement van de warmtepomp.

 

De test niet doorstaan? Isoleer uw woning beter en/of vervang de radiatoren in de ruimtes waar het niet warm werd door LT-radiatoren of convectors.


Is de test geslaagd?  Succes met uw keuze,  bekijk voor een warmtepomp ook de pagina keuze:

https://warmtepomp-tips.nl/warmtepomp/keuzehulp/



Stap 16:  Wat wordt het te verwachten energieverbruik met een warmtepomp?

Met de warmtepomp maken we, voor het verbruik, onderscheid tussen verwarming en tapwater.

Een warmtepomp heeft namelijk voor verwarmen (laag temperatuur) een beter rendement dan voor tapwaterverwarming.
De behoefte in de woning veranderd met de komst van de warmtepomp niet.  De woning moet net zo warm worden als met de cv-ketel en er wordt net zoveel gebruik gemaakt van warmtapwater.

We kunnen dus gewoon het huidig energieverbruik nemen voor het vergelijk.

Stap 4 tapwater gaf 298,41 m³ gas per jaar voor tapwater.
Afgegeven voor  tapwater is dus 298,41 m³ x 8,8 kWh (netto energie inhoud)  = 2626 kWh
Het rendement (SPF/SCOP) voor tapwater is bijvoorbeeld  (reële waarde) 2,5 .
2626 kWh af te geven : SPF 2,5 = 1050,4 kWh verbruik voor tapwater.

 

Stap 5 verwarming gaf 1301,59 m³ gas per jaar.
Afgegeven voor  verwarming is dus 1301,59 m³ x 8,8 kWh (netto energie inhoud)  = 11.453,99 kWh
Het rendement SPF/SCOP voor verwarming (0/35) van een voorbeeld warmtepomp (reële waarde) is 4,5
11.453.99 kWh af te geven : SPF 4,5 = 2545,33 kWh verbruik voor verwarming

Totaal te verwachten verbruik met de warmtepomp is dus 1050,4 kWh + 2545,33 kWh = 3595,73 kWh per jaar uit het net.
(of deels van uw PV-panelen).


Stap 17.  Besparing energiekosten met warmtepomp

We verbruiken nu, met de ketel, (stap 1) 1600 m³ gas per jaar.
Stel dat 1 m³ aardgas € 0,80 kost (gebruik uw eigen cijfers) dan kost dit ons jaarlijks 1600 x 0,80 =   € 1280,-.


Met de warmtepomp komen we op een verbruik van (stap 16) 3595,73 kWh per jaar.

Stel dat we voor 1 kWh €0,20 betalen (gebruik uw eigen cijfers)
dan kost dit ons jaarlijks 3595,73 x 0,20 = € 719,15 per jaar


De besparing aan energiekosten per jaar is dus: € 1280  -  € 719,15 =  € 560,85 ,-  per jaar.

Of in procent:

omrekenen in procent

De kosten zijn nu (719,15 : 1280) x 100 = 56.18 % t.o.v. eerst.

Afname (besparing) =  ((719,15-1280) :1280) x 100 = 43,81 % = Besparing !
 

We hadden natuurlijk ook meteen dit kunnen doen:  560,85 (besparing) : 1280 = 43,81 %

43,8 % besparing op energiekosten


Tot zover de 17 stappen.

Toch gaan we nog wat verder voor hen die de smaak te pakken hebben.

 

Vollasturen met tapwater en gekozen warmtepomp.

In eerste instantie hebben we gerekend met de te verwachten vollasturen voor verwarming (1650 uur)

Natuurlijk moeten er ook voor tapwater uren worden gemaakt en wellicht is een 7,81 kW warmtepomp niet leverbaar. Stel dat we een 8 kW warmtepomp kiezen.  Wat worden dan de te verwachten (praktische) totaal vollast uren per jaar ?

We kunnen dat eenvoudig weer uit het bestaande aardgas verbruik herleiden.
Ons totaal verbruik is 1600 m³ per jaar (uit stap 1) en we hebben straks natuurlijk net zoveel af te geven energie nodig met de warmtepomp.   Dat is  1600 m³ gas x 8,8 (netto energie inhoud aardgas) geeft 14.080 kWh af te geven energie.
We delen nu de af te geven energie, door het vermogen wat we hebben opgesteld omdat antwoord te krijgen.

14.080 kWh af te geven  : 8 kW opgesteld = 1760 uur per jaar.  Dit is dus inclusief tapwater.


Andere manier:

Bovenstaande manier wordt het meest gebruikt om van aardgasverbruik naar op te stellen warmtepomp-vermogen te gaan.

Laten we ook nog eens op een andere manier in de tabel kijken en rekenen.
Ons gasverbruik voor verwarmen (dat is natuurlijk weer het uitgangspunt)  in m³ gas per m² GO was (stap 7)
In dit voorbeeld 1301,59 m³ gas : 119 m² =  afgerond 10,938 m³ gas per m² GO,  gasverbruik per jaar.


Het feit dat we mechanische ventilatie hebben is hier weer wel een gegeven wat we mee moeten wegen.
We kijken nu weer in de tabel en gaan op zoek naar de kengetallen Watt per m² GO.

  • Bij de 11,9 m³ (met mechanische ventilatie) zien we 60 Watt / m² op te stellen vermogen staan
  • Bij de 8,92 m³ (met mechanische ventilatie) zien we 50 Watt / m² op te stellen vermogen staan

Ons kengetal zal daar dus tussenin vallen.

We gaan dat kengetal beter benaderen:

(60 + 50) : (11,9 + 8,92) = 110 : 20,82  = 5,28

En nu kunnen we onze werkelijke 10,938 m³ gas per m² GO vermenigvuldigen met dit getal.
10,938 x 5,28 = 57,75     Ons kengetal op te stellen vermogen in Watt per m² GO is dus bij benadering 57,75 Watt

Onze woning is 119 m² x kengetal 57,75 is: 6872 Watt,  =  6,87 kW, tellen we daar de tapwater bijtelling weer bij dan geeft dit
6,87 + 0,78 =  7,56 kW op te stellen vermogen.

We zitten hiermee in de buurt van de methode die we eerst hebben gedaan, ook op deze manier kunnen we dus rekenen.

Het blijft overigens altijd een benadering, het kengetal en de waarden in de tabel komen voort uit statistieken, monitoring e.a. praktijkgegevens van de laatste 10 jaar. Links in de tabel zie je ook 'vollast uren staan' dat zijn de originele rekenvollasturen per jaar gebaseerd op de buitentemperatuur en het punt t.o.v. de buitentemperatuur waarop in een bepaalde woning wordt gestart met verwarmen. Hoe eerder dat is, hoe meer uren in een jaar verwarming nodig is. Dat zie je ook terug in de tabel.

 

Terzijde:

Bij een nieuwbouwwoning,  het onderzoek in het begin als nog niets echt concreet is, gebruikt men vaak in eerste instantie een kengetal voor bepaling van het warmtepomp vermogen.  Stel dat je een woning wil gaan bouwen met CO2 gestuurde ventilatie dan zie je bij 2021 BENG een kengetal van 30 Watt per m² GO.  in een woning van 120 m² GO komt dan een warmtepomp voor verwarming op 120 x 30 = 3600 Watt of Wel 3,6 kW vermogen.  Daar komt dan het bijtelvermogen voor tapwater nog bij, bijvoorbeeld een boiler van 200 liter = 0,87 kW bijtelling.  Een warmtepomp van 3,6 kW + 0,87 kW = 4,5 kW afgerond is dan al voldoende.  Merk je het verschil tussen de, net zo grootte, wat oudere woning uit ons voorbeeld ?  Voor de vergunning van een nieuwbouwwoning moet worden voldaan aan BENG / NTA8800 die een warmteverliesberekening noodzakelijk maakt. Daar wordt dus in een later stadium het vermogen op kengetal nog definitief vastgesteld.

 

Minimaal totaal vermogen voor verwarming en tapwater

Minimaal totaal vermogen tapwater plus verwarming


Omdat het vermogen voor verwarming steeds kleiner wordt doordat woningen super goed zijn geïsoleerd, neemt het aandeel voor tapwater, op het totaalvermogen, procentueel toe.  Om de boiler binnen 8 uur op te kunnen warmen is er daarom een minimaal totaalvermogen bij een warmteopwekker (warmtepomp) die zowel verwarming als tapwater moet verzorgen. Je ziet in bovenstaande tabel dat het minimaal totaalvermogen bij toepassing van een 500 liter boiler uitkomt op 6,54 kW.  Stel dat je woning maar 3 kW nodig heeft voor verwarming plus de bijtelling voor tapwater (bij 500 liter boiler) 2,18 kW dan geeft dit een totaal van 3 + 2,18 = 5,18 kW.  Echter,  het op te stellen vermogen is dan minimaal 6,54 kW volgens bovenstaande tabel. Het wordt dan dus een warmtepomp van minimaal 6,54 kW in plaats van een van 5,18 kW.

 

PS: voor wie dol is op rekenen, er zijn in de tabel nog meer manieren om er te komen. Maar wij laten het hier nu bij.

Het begrip:  Vollastvermogen en Vollastdraaiuren.

Het begrip 'vollastvermogen' wordt gebruikt om de theoretisch maximaal benodigde capaciteit van een toestel aan te duiden, vervolgens doe je alsof dit toestel alleen met die capaciteit gaat leveren. Dan kom je op theoretische 'vollasturen' die nodig zijn per periode. Deze getallen zijn dus gemaakt om rekenen makkelijker te maken.

Zo zie je in de tabel op deze pagina dat een woning van 2008 met Rc 3,5 theoretisch 1650 vollasturen per jaar draait (omreken uren in de tabel)  Uit de warmteverliesberekening (of met kengetal in Watt per m² GO) kwam het 'theoretisch' benodigd vollastvermogen voor verwarmen ook wel capaciteit genoemd. Volllastvermogen x vollasturen per jaar = warmte behoefte per jaar.
 

Modulerend:

Met modulerend wordt bedoeld dat een toestel zijn vermogen steeds, binnen een bepaalde range, naar de op dat moment benodigde behoefte kan aanpassen.   Zowel de cv-ketel als warmtepomp zijn in een modulerende versie leverbaar.

Stel dat we net  als in ons voorbeeld een 8 kW warmtepomp plaatsen welke, inclusief tapwater, 14.080 kWh moet leveren per jaar. Dan kwamen we dus op 14.080 kW : 8 = 1760 vollast uren per jaar.

 

Maar stel nu dat we een modelerende, in plaats van aan/uit, warmtepomp hebben dan wordt het heel anders.
Omdat lastig te bepalen is hoeveel uur de warmtepomp op welk vermogen draait is de rekensom haast niet meer te maken.

Stel nu dat op het eind van het jaar blijkt dat de warmtepomp gemiddeld op 55% van het vermogen heeft gewerkt, dus op 55% x 8 kw = 4,4 kW dan wordt het aantal uren op de teller van de warmtepomp:  14.080 kWh : 4,4 = 3200 Deellasturen.


Het gemiddelde vermogen was 4,4 kW, maar dat kan dus .. uur zijn op 6 kW,  .. uur op 7,2 kW etc. etc.

Vandaar dat we vaak teruggaan naar theoretische 'vollasturen' om het rekenen eenvoudig te houden.


Het rendement van een modulerende warmtepomp is vaak op deelvermogen gunstiger dan op vol-vermogen.
Omdat het vermogen zich kan aanpassen, genereert het ook minder start en stops voor het toestel. Dat is weer gunstig voor de compressor (Levenduur hang samen met het aantal start/stops, veel minder met draaiuren) .

Het modulatie bereik van de huidige generatie warmtepompen is vaak 1 op 4.

Bijvoorbeeld van 1,5 tot 6 kW,  van 2 tot 8 kW,  van 4 tot 16 kW etc. Dus er is een minimaal en maximaal vermogen.

 

De kengetallen, genoemd op deze pagina, zijn afgeronde indicatiegetallen. Ze geven snel een verwachtingspatroon van een woning. Met andere woorden 'een benadering'.  Er kunnen geen rechten worden ontleend aan deze kengetallen!

Go to top

logo© Warmtepomp-tips.nl, dinsdag 15 juni 2021

Pagina: - Is mijn woning geschikt voor een warmtepomp? 2021
Tags:geschikt, woning, warmtepomp, gasverbruik, lt, verwarming, voorbeeld, stappenplan, voorbeeld, bereken, isolatie, waarde
Beschrijving: Kom meer te weten over uw woning en of deze geschikt is voor een warmtepomp door onderstaand vragen, stapje voor stapje met uw eigen cijfers, door te nemen.