Kies vandaag al voor de juiste warmtepomp?

 

De F-gassenregelgeving wordt verder aangescherpt. Vanaf 1 januari 2027 mogen lucht-waterwarmtepompen tot 12 kW alleen nog gebruikmaken van koudemiddelen met een GWP lager dan 150. In de praktijk betekent dit dat de markt verschuift naar koudemiddelen met een zeer laag GWP, zoals R290.

 

Ontwerpen die nu nog uitgaan van R32 of andere koudemiddelen, kunnen straks leiden tot herontwerp, met vertragingen en extra kosten als gevolg. Door nu al te kiezen voor een warmtepomp met R290 als uitgangspunt, voorkom je dit soort risico’s.

 

Fabrikanten zijn volop bezig met deze transitie. Tegelijkertijd kan het zijn dat bestaande producten tijdelijk aantrekkelijker geprijsd worden. Daar kun je eventueel van profiteren. Bovendien mogen toestellen gedurende hun levensduur gewoon worden onderhouden en, zolang beschikbaar, bijgevuld met het oorspronkelijke koudemiddel.

Lees hier meer over het GWP-getal

Kan ik mijn bestaande warmtepomp vullen, of om laten bouwen naar een R290-warmtepomp?

Nee, helaas, dat kan niet. Het druk- en temperatuurtraject waarmee deze werkt, is heel anders dan bij andere koudemiddelen.
Dus ook de compressor, condensor, expansieventiel en verdamper zijn net iets anders gebouwd.

 

Waarom gaan warmtepompleveranciers over op koudemiddel R290 (propaan)?

Fabrikanten stappen over op R290, omdat het vrijwel de enige oplossing is die tegelijk voldoet aan toekomstige regelgeving, hoge efficiëntie levert én geschikt is voor bestaande woningen. De andere alternatieven op dit moment zijn CO₂ en ammoniak.

De nadelen (vooral brandbaarheid) zijn technisch beheersbaar en worden door moderne ontwerp- en veiligheidsmaatregelen grotendeels ondervangen. Daarom zie je dat R290 zich ontwikkelt tot de nieuwe standaard voor warmtepompen in Europa.

 

De overstap naar R290 (propaan) als koudemiddel in warmtepompen is geen toevallige trend, maar het gevolg van een combinatie van regelgeving, duurzaamheidseisen en technische voordelen. Hieronder een uitgebreide uitleg met zowel de achterliggende redenen als de voor- en nadelen.

 

 

Waarom stappen fabrikanten over op R290?

 

1. Strengere Europese regelgeving (F-gassen)

De belangrijkste driver is wetgeving:

Traditionele koudemiddelen zoals R410A en R32 zijn HFK’s (F-gassen) met een hoge klimaatimpact.

Deze worden stapsgewijs verboden of sterk beperkt in Europa.

Voor kleine warmtepompen gelden binnenkort limieten zoals GWP <150 (kleiner dan 150), waardoor veel bestaande koudemiddelen afvallen.

R290 heeft een GWP van slechts 3 en valt buiten deze beperkingen → dus toekomstbestendig.

 

2. Veel lagere milieu-impact

R290 is een natuurlijk koudemiddel (koolwaterstof).

Geen ozonafbraak (ODP = 0) en extreem lage broeikasimpact.

Ter vergelijking:

R410A: GWP ≈ 2088

R32: GWP ≈ 675

R290: GWP = 3

Dit maakt R290 aantrekkelijk in de energietransitie en voor CO₂-reductie.

 

3. Betere energie-efficiëntie (COP)

R290 heeft uitstekende thermodynamische eigenschappen:

Minder energie nodig voor dezelfde warmte → hogere COP

Goede prestaties bij lage buitentemperaturen

Breed temperatuurbereik (verdampen bij lage temperaturen)

Dit verlaagt energieverbruik én kosten.

 

4. Hoge aanvoertemperaturen mogelijk

R290-warmtepompen kunnen water tot 70–80°C leveren

Dit maakt ze geschikt voor:

bestaande woningen

radiatoren (geen vloerverwarming nodig)

Belangrijk voor renovatiemarkt → grote groeimarkt.

 

5. Technologische volwassenheid

Fabrikanten hebben de laatste jaren veiligheidsconcepten en componenten aangepast

Denk aan:

hermetisch gesloten circuits

beperkte koudemiddelvulling

lekdetectie en ventilatie

Hierdoor wordt R290 nu praktisch toepasbaar op grote schaal.

 

Voordelen van R290

1. Zeer milieuvriendelijk

GWP ≈ 3 (extreem laag)

Geen PFAS / F-gassen

Geen ozonafbraak

 

2. Hoge energie-efficiëntie

Betere warmteoverdracht

Lager energieverbruik

Goede prestaties bij koude buitentemperaturen
 

 3. Hoge temperaturen mogelijk tot ± 75–80°C water

Geschikt voor bestaande installaties
 

4. Lagere operationele kosten

Hogere efficiëntie → lagere energiekosten

Koudemiddel zelf is relatief goedkoop
 

5. Toekomstbestendig

Voldoet aan huidige en toekomstige regelgeving

Geen risico op snelle uitfasering
 

Nadelen van R290

1. Brandbaarheid (belangrijkste nadeel)

R290 is licht ontvlambaar (klasse A3)

Vereist:

strikte veiligheidsnormen

aangepaste installatie

ontwerpmaatregelen

Dit maakt ontwerp en installatie complexer.

 

2. Strengere installatie-eisen

Ventilatie-eisen

Beperkingen op plaatsing (bijv. niet in kleine afgesloten ruimtes)

Detectie van lekkages

Installateurs moeten extra kennis hebben.

 

3. Ontwerp- en componentkosten

Apparatuur moet geschikt zijn voor brandbaar koudemiddel

Soms hogere ontwikkelingskosten

Mogelijke beperkingen in toepassing (bijv. grote vermogens)

 

4. Beperkte koudemiddelvulling

Om veiligheidsredenen mag slechts een beperkte hoeveelheid R290 in het systeem zitten

Dit kan ontwerpcomplexiteit verhogen

 

5. Onbekendheid / acceptatie

Eindgebruikers vinden “propaan” soms spannend

Installateurs moeten worden opgeleid

 

Samenvatting

Waarom overstap? Wetgeving dwingt uitfasering van F-gassen af; R290 is milieuvriendelijk, efficiënt en toekomstbestendig

Kort gezegd:

R290 is de beste combinatie van duurzaamheid + prestaties, maar vraagt meer aandacht voor veiligheid en ontwerp

 

Foto: Kijkje in een warmtepompfabriek.

 

In artikelvorm:

Warmtepompen met propaan (R290) winnen snel aan populariteit.

Door strengere regelgeving rond F-gassen en de groeiende vraag naar duurzame oplossingen verschuift de markt steeds meer richting natuurlijke koudemiddelen. Met een zeer lage Global Warming Potential (GWP) wordt R290 gezien als een toekomstbestendig alternatief voor traditionele koudemiddelen zoals R410A en R32. Tegelijkertijd brengt deze ontwikkeling nieuwe aandachtspunten met zich mee voor de installatiesector.

 

Veiligheid R290

De opkomst van R290 betekent niet alleen een verandering in techniek, maar vooral een andere manier van denken en werken. Veiligheid begint namelijk al in de ontwerpfase. Een doordachte voorbereiding wordt steeds belangrijker om installaties veilig en efficiënt te kunnen realiseren.

Een belangrijk kenmerk van propaan is dat het behoort tot de A3-categorie van koudemiddelen. Dat betekent dat het licht ontvlambaar is. Hoewel de hoeveelheid koudemiddel in een warmtepomp doorgaans beperkt is en de risico’s daardoor beheersbaar blijven, vraagt het gebruik ervan wel om extra aandacht. Bij een lekkage in combinatie met een ontstekingsbron kan een onveilige situatie ontstaan. De locatie en manier van plaatsen van een systeem zijn daarom cruciaal.

 

Ook de omgeving van de installatie speelt een belangrijke rol. Propaan is zwaarder dan lucht en kan zich ophopen in lage ruimtes, zoals putten of kelders. Goede ventilatie en een zorgvuldige positionering van de installatie zijn daarom essentieel. Installateurs moeten niet alleen naar de technische aansluiting kijken, maar ook naar de directe omgeving waarin een systeem wordt geplaatst.

 

Bij buitenunits geldt bovendien een veiligheidszone. Binnen een straal van ongeveer één meter mogen zich geen ontstekingsbronnen bevinden. In nieuwbouwprojecten is hier vaak voldoende rekening mee te houden, maar in bestaande bouwsituaties kan dit uitdagender zijn. Kleine tuinen, beperkte ruimte rondom gevels of de aanwezigheid van ramen kunnen de mogelijkheden beperken. Wanneer pas tijdens de installatie wordt gekeken of een systeem passend geplaatst kan worden, ontstaan soms situaties waarin compromissen nodig zijn die gevolgen kunnen hebben voor de veiligheid. Vroege afstemming en een goede voorbereiding kunnen dergelijke problemen voorkomen.

 

Ook binnenopstellingen vragen extra aandacht. Leidingwerk, componenten en afvoersystemen moeten zodanig worden ontworpen dat ophoping van gas wordt voorkomen. Onvoldoende ventilatie of het gebruik van ongeschikte onderdelen kan hierbij risico’s met zich meebrengen.

 

Naast technische aspecten wordt kennis steeds belangrijker. Werken met R290 vereist specifieke vakbekwaamheid en certificering voor A3-koudemiddelen. Werkzaamheden aan het koudemiddelcircuit mogen uitsluitend worden uitgevoerd door gekwalificeerd en gecertificeerd personeel. Niet alleen technische vaardigheden zijn van belang; ook kennis van regelgeving en veiligheidsvoorschriften speelt een steeds grotere rol.

 

Tegelijkertijd biedt de ontwikkeling veel kansen. R290-warmtepompen kunnen hoge temperaturen leveren, soms zelfs boven de 70 graden Celsius. Daardoor zijn ze ook geschikt voor bestaande woningen die gebruikmaken van traditionele radiatoren, wat ze aantrekkelijk maakt voor renovatieprojecten.

De verwachting is dat de toepassing van R290 de komende jaren verder zal toenemen. Voor installateurs betekent dit een verbreding van hun rol: naast installatie worden ontwerp, regelgeving en risicoanalyse steeds belangrijkere onderdelen van het vak. Mits correct en veilig toegepast, vormt R290 een logische stap in de verdere verduurzaming van verwarmingssystemen.