Kies vandaag al voor de juiste warmtepomp?

De F-gassenregelgeving wordt verder aangescherpt. Vanaf 1 januari 2027 mogen lucht-water warmtepompen tot 12 kW alleen nog gebruikmaken van koudemiddelen met een GWP lager dan 150. In de praktijk betekent dit dat de markt verschuift naar koudemiddelen met een zeer laag GWP, zoals R290.

Ontwerpen die nu nog uitgaan van R32 of andere koudemiddelen, kunnen straks leiden tot herontwerp, met vertragingen en extra kosten als gevolg. Door nu al te kiezen voor een warmtepomp met R290 als uitgangspunt, voorkom je dit soort risico’s.

Fabrikanten zijn volop bezig met deze transitie. Tegelijkertijd kan het zijn dat bestaande producten tijdelijk aantrekkelijker geprijsd worden. Daar kun je eventueel van profiteren. Bovendien mogen toestellen gedurende hun levensduur gewoon worden onderhouden en, zolang beschikbaar, bijgevuld met het oorspronkelijke koudemiddel.

Je kunt een bestaande warmtepomp overigens niet voorzien van een ander koudemiddel. Dat gaat niet werken, omdat elk koudemiddel een specifiek ontwerp van producten kent.

Waarom gaan warmtepompleveranciers over naar koudemiddel R290 (propaan)?

Fabrikanten stappen over op R290 omdat het vrijwel de enige oplossing is die tegelijk voldoet aan toekomstige regelgeving, hoge efficiëntie levert én geschikt is voor bestaande woningen. De andere alternatieven op dit moment zijn CO2 en ammoniak.

De nadelen (vooral brandbaarheid) zijn technisch beheersbaar en worden door moderne ontwerp- en veiligheidsmaatregelen grotendeels ondervangen. Daarom zie je dat R290 zich ontwikkelt tot de nieuwe standaard voor warmtepompen in Europa.

De overstap naar R290 (propaan) als koudemiddel in warmtepompen is geen toevallige trend, maar het gevolg van een combinatie van regelgeving, duurzaamheidseisen en technische voordelen. Hieronder een uitgebreide uitleg met zowel de achterliggende redenen als de voor- en nadelen.

Waarom stappen fabrikanten over op R290?

1. Strengere Europese regelgeving (F-gassen)

De belangrijkste driver is wetgeving:

Traditionele koudemiddelen zoals R410A en R32 zijn HFK’s (F-gassen) met een hoge klimaatimpact.

Deze worden stapsgewijs verboden of sterk beperkt in Europa.

Voor kleine warmtepompen gelden binnenkort limieten zoals GWP <150 (kleiner dan 150), waardoor veel bestaande koudemiddelen afvallen.

R290 heeft een GWP van slechts 3, en valt buiten deze beperkingen → dus toekomstbestendig.

2. Veel lagere milieu-impact

R290 is een natuurlijk koudemiddel (koolwaterstof).

Geen ozonafbraak (ODP = 0) en extreem lage broeikasimpact.

Ter vergelijking:

R410A: GWP ≈ 2088

R32: GWP ≈ 675

R290: GWP = 3

Dit maakt R290 aantrekkelijk in de energietransitie en voor CO₂-reductie.

3. Betere energie-efficiëntie (COP)

R290 heeft uitstekende thermodynamische eigenschappen:

Minder energie nodig voor dezelfde warmte → hogere COP

Goede prestaties bij lage buitentemperaturen

Breed temperatuurbereik (verdampen bij lage temperaturen)

Dit verlaagt energieverbruik én kosten.

4. Hoge aanvoertemperaturen mogelijk

R290 warmtepompen kunnen water tot 70–80°C leveren

Dit maakt ze geschikt voor:

bestaande woningen

radiatoren (geen vloerverwarming nodig)

Belangrijk voor renovatiemarkt → grote groeimarkt.

5. Technologische volwassenheid

Fabrikanten hebben de laatste jaren veiligheidsconcepten en componenten aangepast

Denk aan:

hermetisch gesloten circuits

beperkte koudemiddelvulling

lekdetectie en ventilatie

Hierdoor wordt R290 nu praktisch toepasbaar op grote schaal.

Voordelen van R290

1. Zeer milieuvriendelijk

GWP ≈ 3 (extreem laag)

Geen PFAS / F-gassen

Geen ozonafbraak

2. Hoge energie-efficiëntie

Betere warmteoverdracht

Lager energieverbruik

Goede prestaties bij koude buitentemperaturen
 

 3. Hoge temperaturen mogelijk Tot ±75–80°C water

Geschikt voor bestaande installaties
 

4. Lagere operationele kosten

Hogere efficiëntie → lagere energiekosten

Koudemiddel zelf is relatief goedkoop
 

5. Toekomstbestendig

Voldoet aan huidige en toekomstige regelgeving

Geen risico op snelle uitfasering
 

Nadelen van R290

1. Brandbaarheid (belangrijkste nadeel)

R290 is licht ontvlambaar (klasse A3)

Vereist:

strikte veiligheidsnormen

aangepaste installatie

ontwerpmaatregelen

Dit maakt ontwerp en installatie complexer.

2. Strengere installatie-eisen

Ventilatie-eisen

Beperkingen op plaatsing (bijv. niet in kleine afgesloten ruimtes)

Detectie van lekkages

Installateurs moeten extra kennis hebben.

3. Ontwerp- en componentkosten

Apparatuur moet geschikt zijn voor brandbaar koudemiddel

Soms hogere ontwikkelingskosten

Mogelijke beperkingen in toepassing (bijv. grote vermogens)

4. Beperkte koudemiddelvulling

Om veiligheidsredenen mag slechts een beperkte hoeveelheid R290 in het systeem zitten

Dit kan ontwerpcomplexiteit verhogen

5. Onbekendheid / acceptatie

Eindgebruikers vinden “propaan” soms spannend

Installateurs moeten worden opgeleid

Samenvatting

Waarom overstap? Wetgeving dwingt uitfasering van F-gassen; R290 is milieuvriendelijk, efficiënt en toekomstbestendig

Kort gezegd:

R290 is de beste combinatie van duurzaamheid + prestaties, maar vraagt meer aandacht voor veiligheid en ontwerp