Loadshiften

Administrator (admin) on 20.05.2026

Slimmer en energiezuiniger omgaan met gebouwen

 

Loadshifting 'lastverschuiving'.  Om de beurt toestellen voorzien van energie, energie opwekken en goed verdelen.

 

Vanaf 1 januari 2027 stopt de salderingsregeling. Daarnaast krijgt Nederland op steeds meer plekken te maken met netcongestie, waarbij het elektriciteitsnet zijn grenzen bereikt. Hierdoor ontstaat de vraag hoe de installatiesector deze uitdagingen kan aanpakken. Volgens deskundigen kan loadshifting hierbij een belangrijke rol spelen.

Een techneut legt uit dat loadshifting bij warmtepompen inhoudt dat de benodigde energie voor verwarming en koeling over verschillende momenten wordt verdeeld. In plaats van energie op één piekmoment te gebruiken, wordt de vraag verspreid over de tijd. 

Een praktisch voorbeeld maakt dit duidelijk. Stel dat een kantoor om 8.00 uur geopend wordt en op dat moment een temperatuur van 20 graden gewenst is. Tegelijkertijd worden elektrische auto's opgeladen, leveren zonnepanelen nog geen energie en ontstaat een tekort aan capaciteit op de aansluiting. In zo'n situatie kan de warmtepomp eerder in de nacht al extra warmte opwekken, waardoor het gebouw bijvoorbeeld tot 22 graden wordt verwarmd. Op momenten waarop minder capaciteit beschikbaar is, kan de warmtepomp vervolgens minder hard werken, terwijl het gebouw langzaam terugkoelt naar de gewenste temperatuur.

 

Door deze aanpak hoeven energieverbruik en energieaanbod niet meer precies tegelijk plaats te vinden. Dat levert meerdere voordelen op. De beschikbare netcapaciteit wordt beter benut doordat belasting wordt verspreid. Ook zijn minder investeringen nodig voor een zwaardere netaansluiting of extra batterijopslag. Daarnaast kan flexibiliteit, wanneer die voldoende groot is, zelfs financieel voordeel opleveren via energiemarkten. Uiteindelijk kan dit zorgen voor lagere kosten en een betere continuïteit van bedrijfsprocessen.

 

Voor een succesvolle toepassing moeten gebouwen en installaties wel aan bepaalde voorwaarden voldoen. Goede isolatie, beperkte luchtlekken en kierdichting zijn belangrijk. Ook kan extra thermische opslag nuttig zijn. Het gebouw fungeert dan als een soort warmtebuffer of thermische batterij. Een aanvullend groot buffervat kan de opslagcapaciteit verder vergroten.

 

Zowel enkel- als meertrapswarmtepompen kunnen hiervoor worden ingezet. Bij eenvoudige systemen is de werking beperkter, omdat deze vaak alleen volledig aan of uit kunnen schakelen. Meer geavanceerde regeltechnieken bieden meer mogelijkheden om geleidelijk te sturen en specifieke onderdelen van een installatie aan of uit te zetten.

 

Daarvoor is slimme software noodzakelijk. Traditionele regelsystemen reageren meestal volgens vaste patronen: wanneer gebeurtenis X plaatsvindt, volgt reactie Y. Voor loadshifting is meer intelligentie nodig. Daarom wordt vaak een digitale kopie van een gebouw gemaakt, een zogenaamde Digital Twin. Dit zelflerende systeem gebruikt algoritmen om voortdurend de meest efficiënte aanpak te bepalen. Daarbij kijkt het naar factoren zoals zoninstraling, temperatuur binnen en buiten, en ontwikkelingen in energieprijzen.

 

Ook de warmtepomp zelf moet geschikt zijn voor deze toepassing. Zo moet het mogelijk zijn het vermogen te beperken of aan te passen. Vooral goed geïsoleerde gebouwen zijn geschikt voor loadshifting, omdat zij warmte langer kunnen vasthouden. Gebouwen met strenge klimaateisen, zoals laboratoria of musea, zijn minder geschikt, omdat temperatuurverschillen daar nauwelijks zijn toegestaan.  En in het klein 'thuis' zal het wellicht wennen zijn. 

 

Ondanks de voordelen bestaat momenteel nog relatief weinig interesse in loadshifting met warmtepompen. Uit berekeningen blijkt echter dat hiermee ongeveer 6 tot 9 watt per vierkante meter aan vermogen kan worden verschoven. Wanneer installateurs het toepassen, blijkt bovendien dat niet altijd rekening wordt gehouden met voldoende buffercapaciteit of een passend afgiftesysteem, waardoor het maximale rendement niet wordt gehaald.

 

Momenteel richten veel oplossingen voor netcongestie zich nog vooral op het direct gebruiken van opgewekte zonne-energie en op batterijopslag. Toch verwachten experts dat slim gebruik van warmtepompen steeds belangrijker wordt naarmate netcongestie toeneemt. Vooral in de utiliteitsbouw zal deze ontwikkeling waarschijnlijk sneller plaatsvinden, waarna de woningbouw mogelijk volgt.

 

Een voorbeeld van een woning:

Op basis van eigen berekeningen ontdekten we dat het in een voorbeeld 'goed geïsoleerde woning' voordeliger is om de warmtepomp continu te laten draaien. Wanneer het systeem uitschakelt, koelt de woning relatief snel af en moet de warmtepomp later op vol vermogen draaien om de temperatuur weer op peil te brengen. Dat maakt het financieel minder aantrekkelijk. Volgens ons kan bij het verminderen van netbelasting slimmer gestuurd laden van elektrische auto's meer effect hebben dan het aan- en uitschakelen van warmtepompen. 

Back