Een HEMS in iedere woning?

Administrator (admin) on 01.09.2026

Een HEMS in iedere woning? Eerst even vragen of iemand dat eigenlijk wil.

 

Er wordt steeds vaker gesproken over het verplicht stellen van een Home Energy Management System (HEMS) in woningen. Een slim systeem dat warmtepomp, laadpaal, zonnepanelen en batterij voor ons gaat aansturen.

Klinkt slim. Maar moeten we werkelijk iedere huiseigenaar verplichten om zijn woning door een energiemanagementsysteem te laten besturen?

Woningen zijn verantwoordelijk voor ongeveer een vijfde van het Nederlandse elektriciteitsverbruik. Natuurlijk moeten huishoudens hun bijdrage leveren aan de energietransitie. Maar dat betekent nog niet dat iedere woning een HEMS nodig heeft.

Een HEMS kan voor sommige huishoudens een uitstekende oplossing zijn. Maar nuttig is iets anders dan verplicht.

En misschien moeten we eerst eens luisteren naar de mensen die uiteindelijk met zo'n systeem moeten leven.

 

 

Een HEMS in iedere woning? Wie zit daar eigenlijk op te wachten?

 

Er lijkt een nieuwe trend te ontstaan in de energiewereld: iedere woning aan een Home Energy Management System (HEMS).

Op papier klinkt dat prachtig. Een slim systeem dat zonnepanelen, warmtepomp, laadpaal, thuisbatterij en andere apparaten op elkaar afstemt. Het energieverbruik wordt geoptimaliseerd en misschien wordt het elektriciteitsnet er ook nog een beetje blij van.

Maar voordat we besluiten dat iedere woning zo'n systeem moet krijgen, is één simpele vraag op zijn plaats:

 

Waarom eigenlijk?

 

Woningen zijn ongeveer een vijfde van het elektriciteitsverbruik

Laten we eerst de verhoudingen bekijken. Woningen zijn verantwoordelijk voor ongeveer een vijfde van het Nederlandse elektriciteitsverbruik.

Dat betekent uiteraard niet dat huishoudens geen bijdrage hoeven te leveren aan de energietransitie. Iedere gebruiker telt.

Maar het betekent wel dat we kritisch mogen kijken naar de oplossing.

 

Als een installatiebranche vervolgens pleit voor een HEMS in iedere woning, moeten we ons afvragen of dit werkelijk de meest logische manier is om het elektriciteitsnet te verbeteren.

Want een woning is geen fabriek en een huiseigenaar is geen netbeheerder.

Niet iedereen wil een 'slim' huis

Voor een technisch geïnteresseerde consument kan een HEMS hartstikke interessant zijn. Wie een warmtepomp, zonnepanelen, elektrische auto en batterij heeft, kan voordeel hebben van slimme aansturing.

Maar er zijn ook heel veel mensen die daar helemaal niet op zitten te wachten.

• Die hun thermostaat gewoon zelf willen bedienen.
• Die hun auto willen opladen wanneer het hén uitkomt.
• Die niet iedere dag willen kijken naar stroomprijzen, vermogenspieken, laadstrategieën en de instellingen van een energie-app.

En daar is niets mis mee.

Niet iedereen hoeft een energiemanager in huis te hebben om een verantwoordelijke energiegebruiker te zijn.

 

Slim is niet hetzelfde als eenvoudig

 

Daar komt nog iets bij. Hoe meer apparaten een HEMS met elkaar moet laten samenwerken, hoe complexer het systeem wordt.

Wat krijgt voorrang: de warmtepomp, de auto, de batterij of het comfort van de bewoner?

Wie bepaalt wanneer er geladen wordt?

Wat gebeurt er als het systeem een verkeerde keuze maakt?

En vooral: begrijpt de bewoner nog wat zijn eigen installatie aan het doen is?

Een systeem kan technisch enorm slim zijn en tegelijkertijd voor de gebruiker behoorlijk ingewikkeld.

Dat lijkt misschien een detail, maar dat is het niet.

Want zodra een HEMS verplicht wordt, wordt die complexiteit ook een verplichting.

 

Van hulpmiddel naar verplichting

 

Een HEMS kan een prima hulpmiddel zijn.

Maar een hulpmiddel is iets anders dan een verplicht onderdeel van iedere woning.

Zodra we het verplicht gaan stellen, komen er ineens veel meer vragen:

• Wie betaalt de installatie?
• Wie betaalt onderhoud en updates?
• Wie beheert de gegevens?
• Wat gebeurt er als de fabrikant stopt met ondersteuning?
• Kan de bewoner het systeem altijd overrulen?
• En wat gebeurt er als het systeem uitvalt?

Dat zijn geen bijzaken. We koppelen immers steeds meer belangrijke functies van een woning aan digitale systemen.

Los eerst het echte probleem op

Als er op een bepaalde plek in het elektriciteitsnet een probleem ontstaat door bijvoorbeeld elektrische auto's, warmtepompen of zonnepanelen, is het logisch om te kijken naar slimme aansturing.

Maar dan moet je gericht handelen.

Niet iedere woning is hetzelfde.

Een appartement met een laag elektriciteitsverbruik heeft iets anders nodig dan een vrijstaande woning met een warmtepomp, twee elektrische auto's, zonnepanelen en een thuisbatterij.

Waarom zouden beide woningen dezelfde verplichting moeten krijgen?

Maak HEMS aantrekkelijk voor wie er voordeel van heeft. Maak het eenvoudig, betaalbaar en interoperabel. Maar leg het niet zonder goede reden aan iedereen op.

 

De consument is geen netbeheerder

 

We moeten oppassen dat we de energietransitie niet steeds ingewikkelder maken voor de burger.

De huiseigenaar krijgt inmiddels te maken met zonnepanelen, warmtepompen, laadpalen, batterijen, dynamische energiecontracten en allerlei nieuwe regels.

En nu zou daar ook nog een verplicht energiemanagementsysteem bij moeten komen?

Waar is de grens?

De energietransitie is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Maar dat betekent niet dat iedere huiseigenaar verantwoordelijk gemaakt moet worden voor het optimaliseren van het elektriciteitsnet.

Technologie hoort de consument te helpen, niet de consument tot onderdeel van het systeem te maken.

Eerst de vraag stellen, dan de installatie verkopen

Een HEMS kan absoluut nuttig zijn. Maar laten we voorkomen dat "het kan" automatisch verandert in "het moet".

 

De juiste vraag is niet:

"Hoe krijgen we een HEMS in iedere woning?"

 

De juiste vraag is:

"In welke woningen levert een HEMS daadwerkelijk voldoende voordeel op om de kosten, complexiteit en verplichting te rechtvaardigen?"

Dat is een veel eerlijkere discussie.

Want als een HEMS echt zo goed, eenvoudig en voordelig is, zullen veel consumenten het vanzelf willen.

En misschien is dat wel de beste test: maak het zo aantrekkelijk dat mensen het vrijwillig aanschaffen. In plaats van het verplicht te stellen.

Back